# Reklam Orkestrası — Proje Şartnamesi > **Bu dosya bir talimattır, bir açıklama değil.** Yeni bir oturumda bunu > okuyorsan: aşağıdaki sistemi sıfırdan kuracaksın. Kod yazmaya başlamadan önce > §0'ı, §2'yi ve §20'yi oku. Belirsizlik varsa §19'daki varsayılanları kullan, > durup sorma — yanlış varsayım yaptığın yeri açıkça bildir ve devam et. --- ## 0. Görev tanımı Bir ürün/hizmet brief'inden, **gerçekten yayınlanabilir** 15–20 saniyelik dikey reklam videosu üreten çok-ajanlı bir orkestrasyon sistemi kur. **Sistemin özü tek cümlede:** *Kararı LLM ajanları verir, icrayı deterministik render motoru yapar.* Görüntü bir diffusion modeliyle "hayal edilmez". Kinetik tipografi, prosedürel arka plan, stok görüntü ve ürün fotoğrafı **kodla** (Pillow + FFmpeg) birleştirilir. Zanaat kalitesi bu yüzden garantidir. Zekâ, ne üretileceğine ve neyin yanlış olduğuna karar veren ajan katmanındadır. **Ders bağlamı (mimari kararları bu belirler):** Bu proje, statik `if-else` karar akışları yerine LLM ajanlarının birbirini eleştirdiği, denetlediği ve karar aldığı dinamik bir çoklu-ajan mimarisi göstermek zorundadır. Üç teknik şart: **durum yönetimi**, **yansıma/geri bildirim döngüleri**, **dinamik yönlendirme**. §8, §9 ve §10 doğrudan bu üç şartın karşılığıdır ve **atlanamaz**. --- ## 1. Örnek koşu (hedeflenen davranış) ``` girdi/brief.md: Ürün: Yerli üretim paslanmaz çelik termos, 750 ml, 12 saat sıcak tutar Kitle: 25-40 yaş, şehirde çalışan, spor salonuna giden Kanıt: TSE belgesi no 12345 · bağımsız test: 12s sonunda 61°C Yasak iddia: "dünyanın en iyisi", "%100", sağlık iddiası Marka: #1B4332 / #D8F3DC, font Inter, logo girdi/marka/logo.png Hedef: 18 sn, 9:16, Instagram Reels, Türkçe çıktı/reklam-v3.mp4 (1080x1920, 18.0 sn, -14.1 LUFS) 0.0-1.4 ürün yakın plan, "12 saat" büyük tipografi [hook] 1.4-6.2 sabah/spor salonu stok görüntüsü + alt yazı 6.2-12.0 kanıt planı: "bağımsız test: 12. saatte 61°C" 12.0-16.0 kullanım anları, marka paletinde geçiş 16.0-18.0 logo + CTA "Bugün dene" seslendirme: TTS, 47 kelime, 17.6 sn ``` Ve `durum/oturum.json` içinde, bu videoya nasıl varıldığının tam kaydı: üç sürüm, dokuz bulgu, dört karar, iki öğrenilen kural. --- ## 2. Temel tasarım ilkesi — iki katmanı ASLA karıştırma Bu projenin tamamı şu ayrıma dayanır. Bir kod yazarken hangi katmanda olduğunu bil: | | **Ölçüm katmanı** | **Yargı katmanı** | | --- | --- | --- | | Kim | Python kodu (`arac/*.py`) | LLM ajanları (`.claude/agents/*.md`) | | Ne üretir | Sayı, olgu, `ihlaller[]`, `asimlar[]` (§11.0) | Eleştiri, karar, rota, talimat | | Örnek | "ekran metni 62 karakter / 1.2 sn = 51 kar/sn, sınır 15" | "hook kurulmuyor, ilk plan ürünü göstermiyor → kurguya dön" | | Karar verir mi | **Hayır. Asla.** | Evet | | Çıktısı nereye | `yonetmen` ajanının **girdisine** | `durum/oturum.json` karar günlüğüne | **Yasak:** Bir `arac/*.py` dosyasının içinde "bu durumda şu ajana git" veya "puan 7'nin altındaysa reddet" gibi bir satır olmayacak. Araçlar ölçer ve raporlar. Yönlendirmeyi `yonetmen` ajanı yapar. **Sınır nerede:** Bir kapının çıkış 1 vermesi karar değildir — **sözleşme denetimidir**: zorunlu alan yoksa, tip yanlışsa, referans çözülmüyorsa doğru cevap tektir ve LLM'e sorulacak bir şey yoktur. Eşiği bir tercih olan her ölçüm (okuma hızı, kontrast, hook süresi) ise kapıyı kapatmaz; `asimlar[]` olarak raporlanır ve kararı `yonetmen` verir. İki sınıfın tam tanımı §11.0'dadır. Bu ayrım bu tablonun ihlali değil, **uygulanmasıdır**. **Neden bu kadar katı:** Bu projenin değerlendirilme ölçütü, karar mekanizmasının LLM ajanlarında olması. Ölçüm kodu bir derleyicidir — programcının yerine geçmez, ona hata raporu verir. --- ## 3. Önceki projeden alınan dersler (mimari gerekçeler) Bu sistem, aynı yazarın bir önceki çok-ajanlı projesinin (tarihsel sahne → video, ComfyUI/diffusion tabanlı) somut başarısızlıklarına cevap olarak tasarlandı. Aşağıdaki kararların hiçbiri keyfi değil: | Önceki sorun | Sonucu | Bu projedeki çözüm | | --- | --- | --- | | Üreticinin düzeltme kanalı yoktu (diffusion, cfg=1'de negatif prompt etkisiz) | Denetçi "şunu çıkar" diyor, üretici uygulayamıyor; döngü yakınsamıyor, tur harcıyor | Eser bir **JSON zaman çizelgesi**. Düzeltme = alan değiştirme + yeniden render. Uygulanabilir. | | Denetim öznel (LLM'in görsele verdiği 7.5 puan) | Ölçüm gibi görünen yargı; eşik tartışmalı | Ölçüm kodda (§11), yargı ajanda (§10). Puan yalnızca **dikkat tahsisi**, karar değil | | Çıktıyı ölçen hiçbir şey yoktu | Videonun kötü olduğu ancak insan izleyince anlaşılıyordu | `render_kontrol.py`: ffprobe + loudnorm + blackdetect + silencedetect | | Paralellik sahteydi (tek GPU kuyruğu) | 8 sahne mantıksal paralel, fiziksel seri | GPU yok. Render CPU/FFmpeg; denetçiler gerçekten eşzamanlı | | Bağlam patlaması (456k token) | Akış bağlam sınırında durdu, montaja varılamadı | §15 bağlam izolasyonu + `durum.ozet_ver()` şefin gördüğü tek yüzey | | "Aynı bulgu 2. kez → eskale" kuralı vardı ama veri yapısı yoktu | Talimat kaydı, zorlanmadı | **Bulgu defteri** (§8): tekrar sayacı state'te tutulur | | Denetçilerin `tools: Read, Grep` idi ama görev metni "çıktını dosyaya yaz" diyordu | Sözleşme kendi içinde çelişkili | Denetçiler **yanıtlarında JSON döner**, yazmaz. Şef `durum.py` ile kalıcılaştırır | --- ## 4. Ortam (doğrulanmış — 18 Ağustos 2026, bu makinede) | Bileşen | Durum | Not | | --- | --- | --- | | `ffmpeg` / `ffprobe` | ✅ kurulu (WinGet) | Render ve ölçümün tamamı buna dayanır | | Python | ✅ 3.12.8 | | | `Pillow`, `requests`, `numpy`, `PyYAML`, `mcp` | ✅ kurulu | | | `mcp.server.MCPServer` + `@tool()` + `.run()` | ✅ doğrulandı | §12 buna dayanır | | `mcp.server.fastmcp` | ❌ **bu sürümde yok** | İnternetteki örneklerin çoğu `FastMCP` kullanır; kopyalanan her örnek `ModuleNotFoundError` verir | | `edge-tts` | ❌ yok → `pip install edge-tts` | Ücretsiz, anahtarsız, **ama internet gerektirir** (E4) | | `pytest` | ❌ yok → `pip install pytest` | §19 zorunlu kılıyor, §16 kabul ölçütü buna bakıyor | | Node / npm | ❌ yok | **Gerekmiyor.** Hiçbir yerde Node'a bağımlılık kurma | | GPU | Zayıf (8 GB VRAM) | **Kullanılmayacak.** Diffusion yok | | Platform | Windows 11, PowerShell birincil | Yol ayracı, konsol kodlaması ve `shell=False` konusunda dikkatli ol | **Bütçe ilkesi — karma:** Sistem hiçbir API anahtarı olmadan **tam çalışır**. Anahtar varsa daha iyi yola geçer. Her yetenek `motor_durum()` ile yoklanır ve eksikse **açıkça bildirilip** düşük yola düşülür — sessiz düşüş yasak. | Yetenek | Anahtarsız yol (varsayılan) | İnternet? | Anahtarlı yol (opsiyonel) | | --- | --- | --- | --- | | Arka plan / görüntü | Pillow ile prosedürel (gradient, desen, parçacık) + `girdi/varliklar/` | **hayır** | Pexels / Pixabay stok API (evet) | | Seslendirme | `edge-tts` (ücretsiz, anahtarsız) → yoksa sessiz + zorunlu altyazı | **EVET** | — | | Görsel denetim | Claude Code'un kendi `Read` ile PNG okuması | — | Gemini Vision MCP (evet) | | Render / ölçüm | FFmpeg + ffprobe, tamamen yerel | **hayır** | — | **Anahtarsız ≠ çevrimdışı (E4).** `edge-tts` anahtar istemez ama Microsoft'un bulut uç noktasına bağlanır. "Hiçbir API anahtarı olmadan tam çalışır" iddiası geçerlidir; "çevrimdışı çalışır" iddiası **değildir**. Sunum ortamı çevrimdışıysa TTS düşer ve §19 gereği altyazı moduna geçilir — ama o çıktı geçerli bir M1 çıktısı **değildir** (§16 M1, ölçüt 2). Demo öncesi `ara/ses/vo.mp3` önbelleğini üret ve sakla; `seslendirme_uret` aynı metin + aynı ses için önbellekteki dosyayı döndürür (`{"durum":"onbellek"}`). --- ## 5. Dizin düzeni ``` reklam-orkestra/ ├── CLAUDE.md ŞEF kuralları (§17'de içeriği tanımlı) ├── .gitignore ara/animasyon/, ara/kareler/, __pycache__ ├── .claude/ │ ├── agents/ 10 ajan tanımı (§6) │ ├── skills/ │ │ └── reklam-orkestra/ │ │ └── SKILL.md ★ teslim girişi — skill ne zaman tetiklenir, │ │ girdi/brief.md ve marka.json nasıl doldurulur, │ │ çıktı nerede oluşur (kullanıcıya bakan yüz) │ └── settings.local.json MCP etkinleştirme ├── .myskillos/ │ └── skill.json ★ makine okunur manifest: ajanlar + yetkileri, │ MCP araçları, kapılar (rationale + on_failure), │ workflow, fault_tolerance, known_limitations. │ Beyan DEĞİL sözleşme — testler/test_manifest.py │ her satırını diske karşı doğrular ├── .mcp.json uretim-mcp kaydı (stdio) ├── girdi/ │ ├── brief.md kullanıcının doldurduğu tek dosya │ ├── marka.json palet, font, logo, ton (markaya göre yeniden kullanılır) │ ├── marka/ ★ marka varlıkları — logo.png, varsa font dosyası │ ├── stil/ ★ kurgu/hareket gramerleri (§13/EK-E3) │ │ ├── kinetik-tipografi.json │ │ ├── makro-urun.json │ │ └── belgesel-kesme.json │ └── varliklar/ kullanıcının ürün foto/videoları (SADECE ürün; │ marka varlığı buraya konmaz — §G1 bunları okur) ├── durum/ │ ├── oturum.json ★ TEK doğruluk kaynağı — BU koşu (§8) │ ├── gecmis/ ★ marka bazında KALICI üretim hafızası (§8.5) │ │ └── .json oturum kapansa da arşivlenmez, silinmez │ ├── kayit/ ★ teşhis kayıtları (G2) — state DEĞİL, log │ │ ├── render/ vN-filtre.txt, vN-ffmpeg.txt (argüman + stderr) │ │ ├── ses/ vN-tts.json (istek, ses, gerçek süre) │ │ ├── olcum/ kapı raporları: -vN.json (§11.0 asimlar[]) │ │ └── denetim/ ayıklanamayan ham denetçi yanıtları (§11.6) │ └── arsiv/ kapanmış oturumlar ├── eserler/ │ ├── brief_karti.json strateji çıktısı │ ├── olcut_mesaj.json ★ kart_bol.py projeksiyonu — mesaj-denetcisi (§11.12) │ ├── olcut_gorsel.json ★ kart_bol.py projeksiyonu — gorsel-denetci │ ├── olcut_ritim.json ★ kart_bol.py projeksiyonu — ritim-denetcisi │ ├── olcut_uyum.json ★ kart_bol.py projeksiyonu — uyum-denetcisi │ ├── senaryo.json metin-yazari çıktısı │ ├── gorsel_plan.json sanat-yonetmeni çıktısı │ └── zaman_cizelgesi.json kurgucu çıktısı (EDL) ├── ara/ │ ├── katmanlar/ Pillow ile üretilen **statik** PNG'ler │ ├── animasyon/ ★ /0000.png … RENDER kare dizileri (§12) │ │ tam çözünürlük · içerik hash'iyle adlandırılır │ ├── ses/ TTS çıktıları + sentezlenen ses efektleri (§12) │ └── kareler/ DENETİM kareleri — varsayılan yarı çözünürlük (§12) ├── ciktilar/ │ ├── reklam-v1.mp4 … vN.mp4 HER SÜRÜM SAKLANIR, silinmez │ ├── olcum-vN.json render_kontrol çıktısı │ └── ozgunluk-vN.json ozgunluk_olc çıktısı (§11.10) ├── arac/ ★ ÖLÇÜM katmanı — karar vermez (§11) │ ├── durum.py state API'si (tek yazma yetkili modül) │ ├── brief_kontrol.py │ ├── senaryo_kontrol.py │ ├── plan_kontrol.py │ ├── edl_kontrol.py │ ├── render_kontrol.py │ ├── denetim_ayikla.py denetçi yanıtı → doğrulanmış JSON (§11.6) │ ├── metin_normal.py ★ Türkçe normalize — TEK yer (§11.2/E1) │ ├── katman_kontrol.py katman PNG kırpılma ölçer (§11.11) │ ├── kart_bol.py ★ brief kartı → denetçi projeksiyonları (§11.12) │ ├── egri.py ★ saf easing modülü — animasyonun çekirdeği (§11.13) │ ├── ozgunluk_olc.py yapısal benzerlik ölçer — eşiksiz (§11.10) │ └── hepsini_dogrula.py CI girişi: tüm kapılar + testler ├── mcp_sunucu/ │ └── uretim_mcp.py render/TTS/stok araçları (§12) └── testler/ ├── test_durum.py ├── test_kapilar.py ├── ornekler/ geçerli/geçersiz eser örnekleri └── senaryolar/ └── bozuk_v1/ §16 M1 ölçüt 3b: bilerek bozuk eser seti ``` **Kural:** `ciktilar/` ve `eserler/` altındaki reddedilen sürümler **silinmez**. Eskalasyonda insan karşılaştırabilmeli, `yonetmen` neyin denendiğini görebilmeli. **`ara/` altındaki iki kare kavramı karıştırılmaz — isimleri benzer, işleri zıttır:** | Dizin | Ne | Çözünürlük | Kim tüketir | | --- | --- | --- | --- | | `ara/animasyon//` | **Render** kareleri — videonun kendisine girer | **Tam (1080×1920 ölçeğinde), asla küçültülmez** | `zaman_cizelgesi_render` (overlay) | | `ara/kareler/` | **Denetim** kareleri — vision ajanı bakar | Varsayılan **yarı** (540×960), `olcek` ile değiştirilebilir | `gorsel-denetci` | Animasyon karelerini bağlam tasarrufu için küçültmek videonun kendisini bozar; denetim karelerini tam çözünürlükte taşımak turda ~6k token yakar. Ölçek kararı bu iki dizin için **ayrı ayrı** verilir ve birbirine devredilmez. `ara/animasyon/` ve `ara/kareler/` `.gitignore`'a girer; ikisi de içerik hash'inden türeyen adlarla yeniden üretilebilir (§12). --- ## 6. Ajan hiyerarşisi Şef (`CLAUDE.md`) işi **yapmaz**, yönetir. On alt ajan: ### Üreticiler (Write yetkisi var) | Ajan | Tek işi | `tools` | Girdi | Çıktı | | --- | --- | --- | --- | --- | | `strateji` | Brief'i tek mesaja, kanıt listesine ve yasak iddialara indirger · ürün görsellerini/PDF'i okuyup `gorulen_ozellikler[]` çıkarır (G1) · **yapısal olarak farklı üç yaratıcı açı üretir ve birini gerekçesiyle seçer (§13/EK-E1)** | Read, Write | `girdi/brief.md`, `girdi/marka.json`, `girdi/varliklar/*.png\|jpg`, varsa `girdi/brief.pdf`, `durum/gecmis/.json` | `eserler/brief_karti.json` | | `metin-yazari` | Hook + beat yapısı + seslendirme metni + ekran metinleri, süreleriyle | Read, Write | `eserler/brief_karti.json` | `eserler/senaryo.json` | | `sanat-yonetmeni` | Plan listesi, varlık ihtiyaçları, palet uygulaması, tipografi, güvenli alan **+ `girdi/stil/` havuzundan stil gramerini seçer ve gerekçelendirir (EK-E3)** — seçtiği gramer **hareket dilini de** taşır (giriş/çıkış, easing, stagger, parallax; §13) | Read, Write | `brief_karti.json`, `senaryo.json`, `girdi/stil/*.json`, `durum/gecmis/.json` | `eserler/gorsel_plan.json` | | `kurgucu` | EDL'i kurar, MCP ile katmanları/sesi/videoyu render eder · metin **animasyonlarını** ve vurgu ses efektlerini gramerden okuyup uygular (§12) — parametre **uydurmaz** | Read, Write, MCP (§12) | `senaryo.json`, `gorsel_plan.json`, `girdi/stil/.json` | `eserler/zaman_cizelgesi.json`, `ciktilar/reklam-vN.mp4` | ### Denetçiler (Write yetkisi YOK — yanıtında JSON döner) | Ajan | Neye bakar | `tools` | Ölçütü (projeksiyon, §11.12) | Şeridi (§8.2 `SERITLER`) | | --- | --- | --- | --- | --- | | `mesaj-denetcisi` | Metin: hook 2 sn'de kuruldu mu, tek mesaj net mi, CTA var mı, **`iddia_var` beyanları doğru mu** (iddia olduğu hâlde `false` işaretlenmiş beat var mı — §13/B2) | Read, Grep | `eserler/olcut_mesaj.json`, `senaryo.json` | `hook_gecikmesi`, `tek_mesaj_bulanik`, `kanit_eksik`, `cta_zayif` | | `gorsel-denetci` | Çıkarılan **denetim karelerine** (yarı çözünürlük, §12) bakar: palet uyumu, güvenli alan taşması, kontrast, kadraj | Read | `eserler/olcut_gorsel.json`, `gorsel_plan.json` | `guvenli_alan`, `kontrast`, `palet_sapmasi`, `kadraj` | | `ritim-denetcisi` | EDL + `olcum-vN.json` + `edl_kontrol` raporu: kesme ritmi, sessizlik boşluğu, okuma süresi, LUFS, **animasyon zamanlaması** (§11.4), sonun düşüşü | Read | `eserler/olcut_ritim.json`, `zaman_cizelgesi.json`, ölçüm raporu | `okuma_hizi`, `kesme_ritmi`, `olu_zaman`, `ses_seviyesi`, `sessizlik_boslugu`, `sure_sapmasi` | | `uyum-denetcisi` | Yasak iddia, mevzuat, gereken uyarı metni. **Ad-hoc çağrılır** (§10c) | Read, Grep | `eserler/olcut_uyum.json`, `senaryo.json` | `yasak_iddia`, `mevzuat` | | `ozgunluk-denetcisi` | `ozgunluk-vN.json` + yeni ve eski reklamdan çıkarılmış kareler: bu reklam öncekinin farklı metinle doldurulmuş hâli mi? **Ad-hoc çağrılır** (§10c) | Read | `durum/gecmis/.json`, `brief_karti.json → secilen_aci` | `aci_tekrari`, `yapi_tekrari`, `hareket_dili_tekrari`, `palet_monotonlugu` | Denetçiler **birbirini görmez** (§10b müzakere turu hariç, orada yalnız *bulgular* paylaşılır, puanlar paylaşılmaz). **Şerit = yetki, uzmanlık değil (§8.2/`SERITLER`).** Bir denetçi yalnız kendi şeridindeki `konu` ile bulgu açabilir. Şeridi dışında gerçek bir sorun görürse **susturulmaz**: gözlemi §13'teki zorunlu `olcemedigim` alanına yazar, `yonetmen` okur ve gerekirse yetkili denetçiyi ad-hoc çağırır (§10c). Bilgi kaybolmaz, bulguyu **yetkili denetçi** açar. Gerekçesi §9.3'tedir: `tekrar` sayacının anahtarı `(denetci, konu)` çiftidir; aynı `konu`yu iki denetçi açarsa sayaç ikiye bölünür ve eskalasyon hiç tetiklenmez. ### Karar verici | Ajan | İşi | `tools` | | --- | --- | --- | | `yonetmen` | Denetimleri + durumu + bütçeyi + öğrenilenleri okur; **karar, dinamik rota ve bütçe tahsisi** üretir. Gerekirse müzakere turu veya ad-hoc denetçi çağırır | Read | `yonetmen` denetim yapmaz — videoya ve metne bakmaz. Sana gelen zaten iki denetçinin yapılandırılmış bulgusudur. --- ## 7. Akış ```mermaid graph TD B[girdi/brief.md] --> S[strateji] S -->|brief_karti.json| K1{{brief_kontrol.py}} K1 --> KB{{kart_bol.py}} KB -->|olcut_*.json| MD KB -->|olcut_*.json| GD KB -->|olcut_*.json| RD K1 -->|ölçüm raporu| MY[metin-yazari] MY -->|senaryo.json| K2{{senaryo_kontrol.py}} K2 --> SY[sanat-yonetmeni] SY -->|gorsel_plan.json| K3{{plan_kontrol.py}} K3 --> KU[kurgucu] KU -->|zaman_cizelgesi.json| K4{{edl_kontrol.py}} K4 -->|render| MP[uretim_mcp] MP -->|reklam-vN.mp4| K5{{render_kontrol.py}} K5 --> MD[mesaj-denetcisi] K5 --> GD[gorsel-denetci] K5 --> RD[ritim-denetcisi] MD --> Y[yonetmen] GD --> Y RD --> Y Y -.->|kabul| SON[teslim] Y -.->|duzelt| KU Y -.->|yeniden_yaz| MY Y -.->|yeniden_kurgula| SY Y -.->|mesaj_hatali| S Y -.->|muzakere| MD Y -.->|ad_hoc| UD[uyum-denetcisi] Y -.->|eskale| H[insan] ``` Kapılar (`{{…}}`) **şefin Bash ile çalıştırdığı** adımlardır, alt ajana verilmez. Çıkış kodu sıfır değilse iş üreticisine döner ve **bir sonraki adıma geçilmez**. Denetçiler (`MD`, `GD`, `RD`) **eşzamanlı** çağrılır — tek bir mesajda üç Task. Burada paralellik gerçektir: üçü farklı girdiye bakar, ortak darboğaz kaynak yok. **Ama hepsi her turda çağrılmaz.** `kurgucu` yalnız EDL'de bir planı kısalttıysa metin değişmemiştir; `mesaj-denetcisi`'ni yeniden çağırmak sıfır bilgi üretir ve bir tam alt ajan çağrısı yakar. `durum.etkilenen_denetciler()` (§8.2) son turda değişen eser kümesiyle `DENETCI_BAGIMLILIGI` haritasının **kesişimini** döndürür; `ozet_ver()` bunu taşır ve **`yonetmen` bir öneri olarak okur** — "taze göz istiyorum" deyip hepsini çağırabilir, gerekçesi karar günlüğüne yazılır. Küme kesişimi karar değildir (§2); çağrı kararı yargı katmanındadır. Koşmayan denetçinin açık bulgusu `askida` kalır (§9.3/C4): ne kapanır, ne `tekrar` artar. Bu yüzden tek ek kural vardır: **`yonetmen`, sahibi o turda `askida` kalmış açık bir bulgu varken `kabul` kararı veremez** (§14, durma koşulu 1). Aksi hâlde koşullu çağrı, denetimi atlamanın kılıfı olur. Üç denetçi yanıtının **her biri** `yonetmen`'e gitmeden önce `arac/denetim_ayikla.py`'den geçer (§11.6). Bu da bir kapıdır: şemaya uymayan yanıt bir kez geri sorulur, ikinci kez başarısız olursa `yonetmen`'e "bulgu alınamadı" olarak bildirilir — sessizce "bulgu yok" sayılmaz. --- ## 8. Durum yönetimi (State Management) — hocanın 1. şartı ### 8.1 `durum/oturum.json` şeması ```json { "oturum_id": "2026-08-18-1430", "brief_ozeti": "750 ml paslanmaz çelik termos — 12 saat sıcak tutma", "asama": "denetim", "hedef": { "sure_sn": 18, "en_boy": "9:16", "cozunurluk": "1080x1920", "dil": "tr", "platform": "instagram-reels", "lufs_hedef": -14.0 }, "butce": { "toplam_tur": 12, "harcanan_tur": 4, "eser_basina_tur": 3, "baslangic": "2026-08-18T14:30:00", "dusunme_dk": 45, "harcanan_dusunme_dk": 12, "icra_dk": 8 }, "aktif_eserler": ["brief_karti.json", "senaryo.json", "gorsel_plan.json", "zaman_cizelgesi.json"], "eserler": { "brief_karti.json": { "surum": 1, "uretici": "strateji", "durum": "gecerli", "hash": "a3f…", "tur": 1 }, "senaryo.json": { "surum": 3, "uretici": "metin-yazari", "durum": "gecerli", "hash": "9c1…", "tur": 3 }, "gorsel_plan.json": { "surum": 2, "uretici": "sanat-yonetmeni","durum": "gecersiz", "gecersizlik_sebebi": "senaryo.json v3'e güncellendi" }, "zaman_cizelgesi.json": { "surum": 2, "uretici": "kurgucu", "durum": "gecersiz", "gecersizlik_sebebi": "gorsel_plan.json gecersiz" } }, "bulgu_defteri": [ { "id": "B-001", "acilis_tur": 1, "denetci": "mesaj-denetcisi", "konu": "hook_gecikmesi", "ozet": "İlk ürün planı 2.8 sn'de geliyor", "siddet": "kritik", "durum": "kapandi", "tekrar": 1, "kapanma_tur": 2, "kapatan": "denetim" }, { "id": "B-002", "acilis_tur": 2, "denetci": "gorsel-denetci", "konu": "guvenli_alan", "ozet": "Alt yazı 1920 yüksekliğin son 120 px'inde, Reels UI ile çakışır", "siddet": "onemli", "durum": "acik", "tekrar": 2 } ], "kararlar": [ { "tur": 2, "veren": "yonetmen", "karar": "duzelt", "rota": [ { "ajan": "kurgucu", "talimat": "Plan 1'i 1.2 sn'ye indir, ürün planını başa al" } ], "gerekce": "Ritim bulgusu kritik, mesaj ve görsel temiz — sorun yalnız kurguda", "butce_tahsisi": { "kurgucu": 1 }, "guven": "yuksek" } ], "ogrenilenler": [ { "tur": 1, "deneme": "3 sn'lik ortam açılışı", "sonuc": "hook 2 sn içinde kurulmadı", "kural": "Açılış planı ≤1.5 sn ve ürünü göstermeli" } ], "muzakereler": [], "eskalasyonlar": [] } ``` ### 8.2 `arac/durum.py` — tek yazma yetkili modül Hiçbir ajan, hiçbir başka script `oturum.json`'a **doğrudan yazmaz**. Yazma atomiktir (geçici dosya + `os.replace`). **Windows uyarısı (E5):** `os.replace` var olan hedefin üzerine yazar ✅, ama hedef başka bir süreçte açıksa `PermissionError` verir — `oturum.json`'u bir editörde açık tutmak yeterlidir. Bu yüzden `os.replace` çağrısı **3 kez, 50 ms artan beklemeyle** sarılır; üçü de düşerse istisna fırlatılır. Sessiz kayıp yok: state yazılamadıysa akış durur, "yazılmış gibi" devam etmez. ```python ESER_ZINCIRI = [ # kaskad geçersizleştirme sırası — SABİT "brief_karti.json", "senaryo.json", "gorsel_plan.json", "zaman_cizelgesi.json", ] ESER_DURUMLARI = {"gecerli", "gecersiz", "kapsam_disi"} # §8.4 HOOK_TIPLERI = { # ★ KAPALI SÖZLÜK — yaratıcı açı anahtarı "sayi", "sahne", "karsitlik", "soru", "iddia", "gosterim", "itiraz", } # (§13/EK-E1) — benzersizlik ölçümü buna dayanır KONULAR = { # ★ KAPALI SÖZLÜK — bulgu anahtarı (§9.3) "hook_gecikmesi", "tek_mesaj_bulanik", "kanit_eksik", "yasak_iddia", "okuma_hizi", "guvenli_alan", "kontrast", "palet_sapmasi", "kadraj", "kesme_ritmi", "olu_zaman", "ses_seviyesi", "sessizlik_boslugu", "cta_zayif", "sure_sapmasi", "mevzuat", # EK-E4 — ozgunluk-denetcisi (§11.10) "aci_tekrari", "yapi_tekrari", "hareket_dili_tekrari", "palet_monotonlugu", } SERITLER: dict[str, set[str]] = { # ★ YETKİ HARİTASI — hangi denetçi hangi "mesaj-denetcisi": {"hook_gecikmesi", "tek_mesaj_bulanik", # konuda bulgu "kanit_eksik", "cta_zayif"}, # açabilir (§9.3) "gorsel-denetci": {"guvenli_alan", "kontrast", "palet_sapmasi", "kadraj"}, "ritim-denetcisi": {"okuma_hizi", "kesme_ritmi", "olu_zaman", "ses_seviyesi", "sessizlik_boslugu", "sure_sapmasi"}, "uyum-denetcisi": {"yasak_iddia", "mevzuat"}, "ozgunluk-denetcisi": {"aci_tekrari", "yapi_tekrari", "hareket_dili_tekrari", "palet_monotonlugu"}, } # DEĞİŞMEZ (test edilir): SERITLER değerlerinin birleşimi == KONULAR ve # ikili kesişimlerin hepsi boş. Yani şeritler KONULAR'ı TAM BÖLER. DENETCI_BAGIMLILIGI: dict[str, set[str]] = { # hangi denetçi neyin değişmesinden "mesaj-denetcisi": {"brief_karti.json", "senaryo.json"}, # etkilenir "gorsel-denetci": {"gorsel_plan.json", "marka.json", "render"}, "ritim-denetcisi": {"zaman_cizelgesi.json", "render"}, "uyum-denetcisi": {"brief_karti.json", "senaryo.json"}, "ozgunluk-denetcisi": {"gecmis", "zaman_cizelgesi.json", "render"}, } def oku() -> dict def baslat(hedef: dict, brief_ozeti: str, aktif_eserler: list[str]) -> dict # aktif_eserler: bu milestone'da ÜRETİLECEK eserler. ESER_ZINCIRI'nde olup # bu listede olmayan her eser "kapsam_disi" doğar (§8.3). def tur_ac(rota: list[dict]) -> int # §14.0: bir tur = bir karar döngüsü. Rota kaç üretici içerirse içersin # harcanan_tur += 1. Rotadaki her ajan için eser_basina_tur sayacı ayrıca # artar. Kalan tur döner. Denetçi/yonetmen/muzakere çağrıları BU FONKSİYONU # ÇAĞIRMAZ. def eser_kaydet(ad: str, uretici: str, yol: Path) -> dict # surum++, sha256 hash, durum="gecerli" # ve ZİNCİRDE SONRAKİ tüm eserleri gecersizlestir() def gecersizlestir(eser_ad: str, sebep: str) -> list[str] # kaskad, etkilenenleri döner def eser_dogrula(ad: str) -> bool # diskteki sha256 == kayıtlı hash? (C5) Uyuşmazlık = kayıt dışı değişiklik. def olcum_raporu_kaydet(eser: str, rapor_yolu: str) -> None # §11.0, yol taşınır # --- Oturumlar arası hafıza (§8.5) — bu dört fonksiyon oturum.json'a DOKUNMAZ --- def gecmis_oku(marka_id: str) -> dict # yoksa {"marka": …, "uretimler": []} def gecmis_kaydet(marka_id: str, kayit: dict) -> None # YALNIZ karar=="kabul" olduğunda def gecmis_ozeti(marka_id: str) -> str # görev metnine enjekte edilir (§9.2) def kullanilmis_aciler(marka_id: str) -> list[str] # geçmişteki hook_tipi + aci listesi def bulgu_ekle(denetci: str, konu: str, ozet: str, siddet: str) -> dict # konu ∉ KONULAR → ValueError. Sessiz kabul YASAK (§9.3). # konu ∉ SERITLER[denetci] → ValueError. Şerit dışı bulgu açılamaz; son # savunma hattıdır — buraya geldiyse §9.3'ün ilk iki noktası kaçırmış # demektir. Bilgi kaybolmaz: gözlem `olcemedigim`'e yazılır (§13). # (denetci, konu) çifti zaten AÇIKSA tekrar++ ve AYNI kaydı döner # dönüş: {"id":…, "tekrar": 3, …} → çağıran tekrar sayısını görür def bulgu_kapat(bulgu_id: str, sebep: str, kapatan: str) -> None # kapatan ∈ {denetim, kapsam, insan} (§9.3/C4) def etkilenen_denetciler(degisen: set[str]) -> list[str] # DENETCI_BAGIMLILIGI ile küme KESİŞİMİ döndürür. Karar VERMEZ; kimin # çağrılacağına `yonetmen` karar verir ve aksini seçebilir (§7, §10e). # Saf fonksiyon: state okumaz, ajan çağırmaz, sıralama önermez. def karar_kaydet(karar: str, rota: list[dict], gerekce: str, butce_tahsisi: dict, guven: str) -> None def ogrenilen_ekle(deneme: str, sonuc: str, kural: str) -> None def muzakere_kaydet(taraflar: list[str], konu: str, sonuc: str) -> None def eskalasyon_kaydet(sebep: str, ozet: dict) -> None def butce_durumu() -> dict # {"kalan_tur":…, "kalan_dusunme_dk":…, "icra_dk":…, "tukendi": bool} # icra_dk raporlanır, "tukendi" hesabına GİRMEZ (§14/G5) def ozet_ver() -> dict # ★ ŞEFİN GÖRDÜĞÜ TEK YÜZEY (§15) def ogrenilenleri_metne_cevir() -> str # üretici görev metnine enjekte edilir (§9) ``` `ozet_ver()` dönüşü şu alanlardan **fazlasını içermez** — bağlam patlamasının yapısal engeli budur: ```json { "asama": "denetim", "tur": 4, "kalan_tur": 8, "gecerli_eserler": ["brief_karti.json v1", "senaryo.json v3"], "gecersiz_eserler": ["gorsel_plan.json", "zaman_cizelgesi.json"], "kapsam_disi_eserler": [], "acik_bulgular": [{"id":"B-002","konu":"guvenli_alan","siddet":"onemli", "tekrar":2,"denetci":"gorsel-denetci","durum":"acik"}, {"id":"B-004","konu":"okuma_hizi","siddet":"onemli", "tekrar":1,"denetci":"ritim-denetcisi","durum":"askida"}], "son_turda_degisen_eserler": ["zaman_cizelgesi.json", "render"], "etkilenen_denetciler": ["ritim-denetcisi", "gorsel-denetci"], "son_karar": "duzelt → kurgucu", "olcum_raporlari": ["durum/kayit/olcum/senaryo-v3.json", "durum/kayit/olcum/zaman_cizelgesi-v2.json"], "gecmis_uretim_sayisi": 2, "ogrenilen_sayisi": 1 } `olcum_raporlari` **yol** listesidir, içerik değil (§15.2). Şef bu dosyaları açmaz; `yonetmen` okur (§11.0). `acik_bulgular[].denetci` ve `.durum` alanları koşullu denetçi çağrısının (§7, §10e) güvenlik kilididir: `yonetmen` bir bulgunun **sahibini** ve o turda fiilen koşup koşmadığını görmeden `kabul` kararı veremez (§14, durma koşulu 1). `etkilenen_denetciler` bir **öneri**dir, rota değil. `yonetmen` listeyi genişletebilir; daraltamayacağı tek şey açık bulgu sahipleridir. ``` ### 8.3 Kaskad geçersizleştirme — neden önemli `strateji` brief kartını güncellerse, aşağı akıştaki senaryo/plan/EDL **kendi kendine geçersiz** olur. Bu, eski projede olmayan ve elle takip edilemeyen bir tutarlılık garantisidir: geçersiz bir esere dayanan render asla teslim edilemez. `kurgucu`, girdisi `gecersiz` ise **çalışmayı reddeder** ve şefe bunu bildirir. **Hash sadece kaydedilmez, doğrulanır (C5).** Üreticilerin `Write` yetkisi var; bir ajan `eser_kaydet()` çağrılmadan dosyayı değiştirebilir. O andan sonra state gerçeği yansıtmaz ve kaskad geçersizleştirme — §8.3'ün *"tutarlılık garantisi"* diye sunduğu şey — **sessizce yalan söyler**. İki kural bunu kapatır: 1. **Her kapı koşumundan önce** şef `durum.eser_dogrula(ad)` çağırır. `False` dönerse eser `gecersiz` işaretlenir, `gecersizlik_sebebi: "kayit_disi_degisiklik"` yazılır ve kaskad çalışır. Kapı bundan sonra koşar. 2. **`eser_kaydet()` idempotenttir:** yeni hash eskisiyle **aynıysa** sürüm artmaz ve kaskad **tetiklenmez**. Aksi hâlde içeriği değiştirmeyen bir yeniden yazma tüm aşağı akışı bedavaya çöpe atardı. ### 8.4 `kapsam_disi` — milestone geçişinin tek satırlık anahtarı `ESER_ZINCIRI` sabittir ve asla milestone'a göre kısaltılmaz; kısaltılsaydı kaskadın sırası milestone'a göre değişir ve §8.3'ün garantisi milestone'a bağlı hâle gelirdi. Değişken olan şey zincir değil, **hangi eserin bu koşuda üretileceğidir**: `durum.baslat()` bir `aktif_eserler` listesi alır. Listede olmayan eser `kapsam_disi` durumunda doğar ve şu üç şekilde davranır: 1. **Kaskadı kesmez.** `gecersizlestir()` `kapsam_disi` bir eserin üzerinden atlayarak zincirde aşağı devam eder. `senaryo.json` güncellendiğinde `gorsel_plan.json` kapsam dışı olsa bile `zaman_cizelgesi.json` geçersiz olur. 2. **`kurgucu`'nun reddetme kuralını tetiklemez.** O kural yalnız `gecersiz` içindir. `kurgucu` `kapsam_disi` bir girdiyi **yok sayar** ve o eserin sağlayacağı bilgiyi kendi varsayılanlarıyla üretir (M1'de: görsel plan yok, `kurgucu` doğrudan prosedürel arka plan + metin katmanı kurar). 3. **`ozet_ver()`'de ayrı listelenir** (`kapsam_disi_eserler`), böylece `yonetmen` neyin eksik olduğunu değil, neyin **bilinçli olarak** eksik olduğunu görür — geçersizle karıştırmaz. | Milestone | `aktif_eserler` | | --- | --- | | M1 | `["brief_karti.json", "senaryo.json", "zaman_cizelgesi.json"]` | | M2 / M3 | dördü de | Milestone geçişi böylece tek satırlık konfigürasyon olur; §16 M1 kapsamı ile §8.3 arasındaki kilitlenme kalkar. --- ### 8.5 `durum/gecmis/.json` — oturumlar arası hafıza (EK-E2) `oturum.json` **tek koşuyu** bilir. Aynı marka için ikinci reklam üretilirken birincinin ne yaptığından haberi yoktur; sonuç, aynı iskeletin farklı metinle doldurulmasıdır. Bu, öğrenilenler defterinin (§9.2) oturum sınırını aşan hâlidir ve durum yönetimi şartını güçlendirir: state artık tek koşuyu değil, **markanın üretim geçmişini** taşır. ```json { "marka": "termos-markasi", "uretimler": [ { "tarih": "2026-08-12", "urun": "750 ml termos", "oturum_id": "2026-08-12-0940", "secilen_aci": "kanit", "hook_tipi": "sayi", "stil_grameri": "kinetik-tipografi", "beat_sureleri": [1.4, 4.8, 5.8, 4.0, 2.0], "hareket_dizisi": ["ken_burns", "sabit", "ken_burns", "kaydirma", "sabit"], "palet_histogrami": "…HSV özeti (§11.10)…", "cikti": "ciktilar/reklam-v3.mp4" } ] } ``` **Beş kural, yoksa hafıza yalan söyler:** 1. **Anahtar `marka_id`'dir**, `brief_karti.marka_id` alanından gelir (§11.1'de zorunlu). Marka başına **bir dosya** — şemanın kendisi tek markalıdır ve `gecmis_oku(marka_id)` çok markalı bir depo varsayar. 2. **Yalnız kabul edilen üretim yazılır.** `gecmis_kaydet()` çağrısı `yonetmen`'in `kabul` kararından sonra, şef tarafından yapılır. Reddedilen sürümler geçmişe girmez — yoksa sistem kendi çöpünden "bunu yapmıştım" diye ders çıkarır. 3. **Oturumla birlikte arşivlenmez, silinmez.** `durum/arsiv/` oturum içindir; `durum/gecmis/` markanın ömrü boyunca yaşar. 4. **Yazma `oturum.json` ile aynı disiplinde:** atomik (`os.replace`, 3 deneme — §8.2/E5), `encoding="utf-8"`, `ensure_ascii=False`. 5. **Şef dosyayı okumaz.** Şefin gördüğü yalnız `gecmis_ozeti()` metnidir — `ozet_ver()` ile aynı projeksiyon mantığı (§15.1). Tam dosyayı `strateji`, `sanat-yonetmeni` ve `ozgunluk-denetcisi` kendi `Read`'leriyle okur. `palet_histogrami` kabul anında kaydedilir; böylece sonraki koşu eski videoyu yeniden çözmek zorunda kalmaz. Alan yoksa `ozgunluk_olc.py` `cikti` yolundaki mp4'ten kareyi yeniden çıkarır (sürümler silinmiyor — §5). --- ## 9. Yansıma döngüsü (Reflection & Feedback) — hocanın 2. şartı Üç seviyeli. Üçünü de kur; biri eksikse şart karşılanmamış olur. ### 9.1 Öz-denetim (üretici kendini eleştirir) Her üretici ajan, eserini teslim etmeden önce kendi kontrol listesine karşı geçirir ve sonucu esere **gömer**: ```json "oz_denetim": { "kontroller": [ { "madde": "Hook ilk 1.5 sn'de ürünü gösteriyor", "sonuc": "gecti" }, { "madde": "Her iddia kanit_ref taşıyor", "sonuc": "gecti" }, { "madde": "Ekran metinleri okuma süresine sığıyor","sonuc": "supheli", "not": "Plan 4'te 58 karakter / 1.6 sn — sınırda" } ], "kendi_riskim": "Plan 4'ün metni uzun olabilir, ritim denetçisi bakmalı" } ``` Denetçiler bunu görür. Üretici kendi riskini önceden işaretlediyse, denetçi bunu teyit veya reddeder — bu, kör tekrar yerine **hedefli** denetim üretir. **Bu alan ölçülür.** `brief_kontrol`, `senaryo_kontrol` ve `plan_kontrol`, eseri kabul etmeden önce `oz_denetim`'in **varlığını ve biçimini** sözleşme ihlali sınıfında denetler (§11.9). Beyanın *doğruluğu* denetçinin işidir, kapının değil — ama beyanın *kendisi* olmadan eser geçerli sayılmaz. ### 9.2 Öğrenilenler defteri (turlar arası birikim) Bir tur başarısız olduğunda `yonetmen`, **ne denendiğini ve neden olmadığını** bir kurala dönüştürür ve `durum.ogrenilen_ekle()` ile kaydeder. Şef, sonraki üretici çağrısında `durum.ogrenilenleri_metne_cevir()` çıktısını görev metnine **enjekte eder**: ``` Görev: senaryo.json'u revize et (v3 → v4). Ölçüt kartın: eserler/brief_karti.json Önceki turlarda öğrenilenler — BUNLARI TEKRARLAMA: - Açılış planı ≤1.5 sn ve ürünü göstermeli (tur 1: 3 sn'lik ortam açılışı denendi, hook kurulmadı) - Ekran metni 15 karakter/sn okuma hızını aşmamalı (tur 2: 51 kar/sn) Açık bulgu: B-002 guvenli_alan (2. kez) — bu tekrarlarsa eskalasyon. ``` Bu desen kanıtlanmıştır: aynı yazarın `improve_description.py` script'i tam bu "önceki denemeler + TEKRARLAMA" enjeksiyonuyla çalışıyordu. **İki ayrı hafıza, iki ayrı enjeksiyon (EK-E2).** `ogrenilenleri_metne_cevir()` **bu oturumun** turlarını taşır; `gecmis_ozeti(marka_id)` **önceki oturumların** ne ürettiğini taşır. `strateji` çağrısında ikisi birden görev metnine girer: ``` Bu marka için daha önce üretilenler: 2026-08-12 — kanit açısı · sayi-hook · kinetik-tipografi 2026-09-03 — an açısı · sahne-hook · belgesel-kesme Bu üçüncü reklam. Yukarıdaki açı ve hook tiplerini TEKRARLAMA; ürettiğin üç açının en az ikisi kullanılmamış hook tipi taşımalı. ``` Bu talimat bir **kapı değildir** — `brief_kontrol` "kullanılmamış hook tipi" ölçmez, çünkü hangi tekrarın kabul edilebilir olduğu yargıdır (marka bilinçli olarak aynı açıyı sürdürebilir). Ölçülen şey yalnız üç açının birbirinden ayrıştığıdır (§11.1); geçmişe göre tekrarı `ozgunluk-denetcisi` yargılar (§11.10, EK-E4). `kullanilmis_aciler()` bu metni üretmek içindir, eşik için değil. ### 9.3 Bulgu defteri tekrar sayacı (yapısal geri bildirim) **Önce anahtar, sonra sayaç.** Sayacın çalışması `konu` alanının **kararlı** bir anahtar olmasına bağlıdır. `konu`yu LLM üretir; serbest bırakılırsa `"hook_gecikmesi"` / `"hook gecikmesi"` / `"hook_kurulmuyor"` üç ayrı kayıt açar, `tekrar` hiç 2'yi görmez ve hem §10'un rota değiştirme kuralı hem §14 durma koşulu 3 **hiç tetiklenmez**. Bu, §3 tablosundaki *"kural vardı ama veri yapısı yoktu"* satırının birebir tekrarı olurdu — sayaç var, anahtarı yok. Bu yüzden `konu`, `arac/durum.py` içindeki `KONULAR` **kapalı sözlüğüdür** (§8.2). Üç yerde birden zorlanır: 1. **Denetçi görev metninde**: sözlük listesi yapıştırılır, denetçi *seçer*, uydurmaz (§15 "geçir" sütunu). 2. **`denetim_ayikla.py`'de** (§11.6): sözlük dışı `konu` ihlaldir; denetçiye listeyle birlikte **bir kez** yeniden sorulur. Bu tur harcamaz (§14.0). 3. **`durum.bulgu_ekle()`'de**: sözlük dışı `konu` gelirse `ValueError`. Son savunma hattıdır; buraya kadar gelmişse yukarıdaki ikisi kaçırmış demektir. Sözlüğü genişletmek **bilinçli bir karardır**: yeni konu ihtiyacı insana eskale edilir, kod içinde sessizce eklenmez. Denetçi hiçbir konuya oturmayan bir sorun görürse en yakın konuyu seçip `gozlem` alanında farkı yazar — bulgu kaybolmaz, anahtar bozulmaz. #### Anahtarın ikinci yarısı: şerit (`SERITLER`) Kapalı sözlük tek başına yetmez. Sayacın anahtarı `konu` **değil**, `(denetci, konu)` **çiftidir**. Aynı `konu`yu iki denetçi açarsa sayaç ikiye bölünür: `okuma_hizi` hem `mesaj-denetcisi`de hem `ritim-denetcisi`de 2'şer olur, **hiçbiri 3'e ulaşmaz ve eskalasyon hiç tetiklenmez.** Sistem aynı hatayı sonsuza dek düzeltmeye çalışır — C3'ün çözdüğü sorunun ikinci yarısı budur. Mimari zaten "her denetçi tek boyuta bakar" diyor (§6, §15.3) ama bunu **dosya sınırında zorlayan** bir şey yoktu; iddia belgede vardı, kodda yoktu. `SERITLER` (§8.2) o boşluğu kapatır ve `KONULAR` ile **aynı üç noktada** zorlanır: | # | Nerede | Ne yapar | | --- | --- | --- | | 1 | Denetçi görev metni | Yalnız **kendi şeridinin** konu listesi yapıştırılır; denetçi diğer 16 konuyu hiç görmez (§15) | | 2 | `arac/denetim_ayikla.py --denetci ` | Şerit dışı `konu` → ihlal, denetçiye **bir kez** geri sorulur. Tur harcamaz | | 3 | `durum.bulgu_ekle(denetci, konu, …)` | Şerit dışıysa `ValueError` — son savunma hattı | 2. nokta kritiktir: tek başına `ValueError` bırakmak, **geçerli bir gözlemi koşu ortasında istisnaya** çevirirdi. Ayıklama sınırında yakalamak denetçiye düzeltme şansı verir ve tur harcamaz. **Şerit dışı gözlem susturulmaz.** Denetçi kendi alanı dışında gerçek bir sorun görürse §13'te zaten zorunlu olan `olcemedigim` alanına yazar: ```json "olcemedigim": [ "Sahne 3'teki 'kesinlikle en iyi' ifadesi mevzuat açısından riskli görünüyor — benim şeridim değil, uyum-denetcisi bakmalı" ] ``` `yonetmen` bunu okur ve §10c'ye göre yetkili denetçiyi **ad-hoc çağırabilir**. Bilgi kaybolmaz, sayaç bozulmaz, karar yargı katmanında kalır. Şerit dışı gözlemler `olcemedigim` listesinde **önceliklidir** (§13 tavanı). **Şerit bir yetki tanımıdır, bir yargı değil** (§2): hangi denetçinin hangi konuda bulgu açabileceğini söyler, bulgunun ne olduğunu **söylemez**. **Deterministik ölçülen konular şeridi bozmaz.** Sözlükteki altı konu zaten kodla ölçülüyor (`okuma_hizi` → `edl_kontrol`; `ses_seviyesi`, `sessizlik_boslugu`, `sure_sapmasi` → `render_kontrol`; `kontrast`, `guvenli_alan` → `plan_kontrol` + `metin_katmani_uret`). Bu bir çelişki değil, §11.0'ın kurduğu düzenin ta kendisidir: kapı **aşım** raporlar, aşım otomatik bulguya dönüşmez; `yonetmen` teyide gönderirse ve denetçi raporlarsa bulgu açılır. Şerit haritası bunu bozmaz — yalnız **hangi denetçinin teyit edebileceğini** sabitler. `bulgu_ekle()` aynı `(denetci, konu)` çiftini ikinci kez alırsa yeni kayıt açmaz — `tekrar` sayacını artırır. `yonetmen` bu sayıyı görür: - `tekrar == 2` → rotayı **değiştir**. Aynı ajana aynı talimatla dönmek işe yaramıyor; ya bir üst kata çık (kurgucu → sanat-yonetmeni) ya talimatı somutlaştır. - `tekrar == 3` → **eskalasyon**, tartışmasız. #### Bulguyu kim, neye dayanarak kapatır (C4) Sayacın anlamı, kapatma kuralının sıkılığı kadardır. Kapatma gevşekse `tekrar` asla 2'yi görmez ve yukarıdaki iki kural da §14 durma koşulu 3 de ölür. > **Kural:** Bir bulgu yalnızca **onu açan denetçi**, sonraki turda **aynı > `konu`yu raporlamadığında** kapanır. Kapatmayı şef yapar — `yonetmen`'in > kararıyla değil, **denetim sonucuyla**. Bu, "düzelttim" beyanı ile "düzelmiş" olgusu arasındaki farkı korur. Şef rota gönderirken bulguyu kapatırsa bulgular doğrulanmadan kapanır, sayaç hiç artmaz ve eskalasyon mekanizması tamamen ölür. Üç kenar durumu açıkça tanımlı, yoksa bulgular ya ölümsüz olur ya kaçar: | Durum | Ne olur | | --- | --- | | Açan denetçi bu turda **hiç koşmadı** (rota onun alanına dokunmadı, veya koşullu çağrı dışında kaldı — §7) | Bulgu `askida` — ne kapanır ne `tekrar` artar. Sayaç yalnız denetçinin fiilen baktığı turlarda işler. | | Bulgunun dayandığı eser `kapsam_disi` oldu (§8.4) | Bulgu `konusuz_kapandi`, gerekçesiyle. Sayaç sıfırlanmaz, kayıt kalır. | | İnsan eskalasyonda "bu kabul edilebilir" dedi | `insan_kapatti` + gerekçe. Tek kapanma yolu budur ki denetçi hâlâ raporluyorken bir bulgu kapatılabilsin. | | Bulguyu açan denetçinin o konudaki **yetkisi kalktı** (şerit haritası değişti) | `serit_gocu`, `kapatan="kapsam"`. Zorunludur: açan denetçi artık o konuyu raporlayamaz, dolayısıyla yukarıdaki kapanma kuralı onu **asla** kapatamaz — ölümsüz bulgu olurdu. Sorun gerçekse yetkili denetçi yeniden açar ve sayaç **temiz başlar**. | `durum.bulgu_kapat(bulgu_id, sebep, kapatan)` imzası bu dört yolu ayırır; `kapatan` ∈ {denetim, kapsam, insan}. `kapatan="karar"` **yoktur** — `yonetmen` bulgu kapatamaz. **"Açan denetçi" artık `SERITLER`'e göre tanımlıdır.** Bir `konu`nun sahibi tektir; bulguyu kapatabilecek denetçi de o tek denetçidir. Şerit haritası olmadan "açan denetçi aynı konuyu raporlamadı" cümlesi iki farklı denetçi için iki farklı anlama gelebiliyordu. Eski projede bu kural CLAUDE.md'de yazılıydı ama onu zorlayan veri yapısı yoktu; talimat kaydı ve kaydı. Şimdi state'te ölçülüyor. --- ## 10. Dinamik yönlendirme (Dynamic Routing) — hocanın 3. şartı `yonetmen` **sabit bir rota tablosu uygulamaz.** Girdisi: denetim JSON'ları + `durum.ozet_ver()` + bütçe + öğrenilenler. Çıktısı: ```json { "karar": "duzelt | yeniden_yaz | yeniden_kurgula | mesaj_hatali | kabul | eskale", "rota": [ { "ajan": "kurgucu", "talimat": "Plan 3'ü 0.4 sn kısalt; alt yazıyı y=1650'ye çek" } ], "butce_tahsisi": { "kurgucu": 1 }, "gerekce": "Ritim bulgusu somut ve tek noktada; mesaj ve görsel temiz", "guven": "yuksek", "ek_eylem": null } ``` Dört davranış bunu **dinamik** yapar — dördü de zorunlu: ### (a) Çok hedefli ve talimatlı rota Rota bir liste; birden fazla ajana **farklı** talimatla iş verilebilir. Talimat somut olmak zorundadır ("daha iyi yap" reddedilir; "plan 3'ü 0.4 sn kısalt" kabul edilir). Çünkü ölçülebilir talimat, uygulanabilir talimattır. ### (b) Müzakere turu (LLM'in LLM'i eleştirmesi) İki denetçi aynı planda çelişirse (`gorsel-denetci` "kadraj güçlü" derken `ritim-denetcisi` "aynı plan ölü zaman" diyorsa), `yonetmen` `ek_eylem: "muzakere"` verir. Kurallar: 1. Her denetçiye **kendi bulgusu** ve **karşı tarafın bulgusu** gösterilir; karşı tarafın **puanı, güveni ve gerekçesi gösterilmez**. (Çapa etkisine karşı korunan şey puandır, bulgunun kendisi değil.) Kendi bulgusu **şarttır**: alt ajan her çağrıda sıfırdan başlar, önceki turdaki bulgusunu hatırlamaz. Yalnız karşı bulguyu alırsa neyi savunduğunu bilmez ve sıfırdan yeniden yargılar — müzakere turu ikinci bir bağımsız denetime dönüşür, ki tam olarak istenmeyen şey budur (G3). 2. Her denetçi ya **geri adım atar** (`"kabul_ediyorum"` + sebep) ya **kanıtla direnir** (`"itiraz"` + ölçülebilir dayanak: kare numarası, saniye, ölçüm raporundan sayı). 3. Tur **bir** kez yapılır. İkinci tur yok — süresiz tartışma bütçe yakar. 4. Sonuç `durum.muzakere_kaydet()` ile kalıcılaştırılır. Bu, önceki projenin "puan farkını çelişki saymayız" kuralından bir adım ileridir: farkı yok saymak yerine **konuşturur** ve kaydını tutar. ### (c) Ad-hoc denetçi çağırma `yonetmen`, brief'in içeriğine göre sabit listede olmayan bir denetçi çağırabilir: | Tetikleyici | Çağrılan | | --- | --- | | Brief'te sağlık/gıda/kozmetik iddiası | `uyum-denetcisi` (derin mod) | | Karşılaştırmalı iddia ("X'ten daha…") | `uyum-denetcisi` + `mesaj-denetcisi` yeniden | | Fiyat/kampanya/son tarih iddiası | `uyum-denetcisi` | | Marka paletinden bilinçli sapma | `gorsel-denetci` (marka modu) | | `durum/gecmis/.json` boş değil (markanın önceki reklamı var) | `ozgunluk-denetcisi` (EK-E4) | | Bir denetçi `olcemedigim`'de **şerit dışı** bir gözlem bildirdi (§9.3) | Gözlemin şeridine sahip denetçi — o gözlemi bulguya çevirebilecek tek ajan odur | Çağrı kararı ve gerekçesi karar günlüğüne yazılır. **Sabit tabloyla yapılmaz** — `yonetmen` brief kartını okuyup riski kendisi teşhis eder. `ozgunluk-denetcisi` de bu koşullu çağrıya tabidir: ilk reklamda karşılaştırılacak bir şey yoktur, dolayısıyla çağrılmaz. Bu koşul **kodda bir `if` değildir** — `yonetmen` `ozet_ver()`'deki `gecmis_uretim_sayisi` alanını görüp kararı kendisi verir ve gerekçesini günlüğe yazar. Şerit dışı gözlem `yonetmen`'i **bağlamaz**: çağırabilir de, çağırmayıp gerekçesini yazabilir de. Bağlayıcı olan tek şey gözlemin kaybolmamasıdır. ### (d) Eşik = dikkat tahsisi, karar değil Denetçiler `puan` döndürür ama bu puan **hiçbir yerde `if` ile karşılaştırılmaz.** Puanın tek işi `yonetmen`'in dikkatini yönlendirmek: en düşük puanlı boyut ilk bakılan yerdir. Kabul kararı bulguların **içeriğine ve şiddetine** dayanır. Bir denetçi `puan: 9` verip `kritik_bulgu: true` işaretlerse sahne reddedilir — **veto ortalamayı ezer.** ### (e) Koşullu denetçi çağrısı — dörtte dördü her turda koşmaz Bir `duzelt` turunda dört denetçinin dördünü de yeniden çağırmak, değişmemiş girdiye bakan çağrılar için sıfır bilgi üretir ve tur başına bir tam alt ajan bağlamı yakar. `durum.ozet_ver()` iki alan taşır (§8.2): - `son_turda_degisen_eserler` — olgu: hangi eserler yeniden üretildi - `etkilenen_denetciler` — `DENETCI_BAGIMLILIGI` ile kesişim; bir **öneri** `yonetmen` bunu okur ve rotayı kendisi kurar. İki yönde de serbesttir: listeyi genişletebilir ("taze göz istiyorum", gerekçesi günlüğe yazılır) veya öneriyi aynen uygulayabilir. **Daraltamayacağı tek şey:** açık bir bulgunun sahibi denetçi. Bir bulgunun sahibi o turda koşmazsa bulgu `askida` kalır (§9.3/C4) ve `yonetmen` **`kabul` kararı veremez** (§14, durma koşulu 1). Kabul, tüm açık bulgu sahiplerinin taze koştuğu bir turda verilir; aksi hâlde optimizasyon denetimi atlamanın kılıfı olur. Bu bir kod dalı değildir — `etkilenen_denetciler()` bir küme kesişimi döndürür, kimin çağrılacağını söylemez (§2, §18.2). Mimari bu optimizasyonu `askida` durumuyla **zaten bekliyordu** (C4); yalnızca kullanılmıyordu. --- ## 11. Ölçüm araçları (deterministik kapılar) Hepsi aynı sözleşme: - **Çıkış kodu:** `0` sözleşme ihlali yok · `1` ihlal var · `2` girdi okunamadı - **stdout:** insan okur özet · **`--json`:** makine okur rapor - **Yasak:** yönlendirme, ajan adı, "reddedildi" gibi karar dili. Sadece ölçüm. ### 11.0 İki ölçüm sınıfı — çıkış kodu yalnız birine bakar Bir kapının ölçtüğü her şey ikiye ayrılır. Bu ayrım §2'nin uygulamasıdır: **eşiği bir tercih olan hiçbir şey kodda karar hâline gelmez.** Ayrım olmadan kapı, `yonetmen`'in göreceği sorunların yarısını daha o görmeden kapatır. | Sınıf | Nedir | Örnek | Kapının davranışı | | --- | --- | --- | --- | | **Sözleşme ihlali** | Deterministik, tartışmasız, tercihe kapalı. Doğru cevabı tektir. | zorunlu alan yok, tip yanlış, `beat_no` çakışıyor, `kanit_ref` çözülmüyor, klip zamanları çakışıyor, dosya diskte yok, `oz_denetim` eksik | `ihlaller[]`'e yazılır → **çıkış 1**. Kapı kapalı, iş üreticisine döner, LLM'e sorulmaz | | **Konvansiyon aşımı** | Eşik bir tercihtir; bağlama göre kabul edilebilir | 15 kar/sn okuma hızı, 2.2–3.0 kelime/sn, ≥4.5:1 nominal kontrast, hook ≤2.0 sn, kesme sıklığı | `asimlar[]`'a yazılır → **çıkış 0**. Akış durmaz; kararı `yonetmen` verir | Sınır durumunda kural nettir: **bir insan "duruma göre değişir" diyebiliyorsa aşımdır.** Şüphede kalınan ölçüm aşım sınıfına konur — kapının fazla kapanması, az kapanmasından daha zararlıdır (tur yakar, yanlış katmana rota verdirir). Her kapının `--json` çıktısının üst düzeyi özdeştir: ```json { "arac": "senaryo_kontrol", "eser": "eserler/senaryo.json", "eser_surum": 3, "ihlaller": [ { "alan": "beatler[2].kanit_ref", "beklenen": "brief_karti.kanitlar[].id icinde cozulmeli", "bulunan": "K9" } ], "asimlar": [ { "olcum": "okuma_hizi", "deger": 51.7, "konvansiyon": 15, "birim": "karakter/sn", "yer": "beatler[3]" } ], "olculenler": { "toplam_sure_sn": 18.0, "kelime_yogunlugu": 2.6 } } ``` **Aşımlar `yonetmen`'e nasıl ulaşır.** Kapı çıkış 0 verse de raporunu `durum/kayit/olcum/-v.json` altına yazar; şef bu **yolu** `durum.olcum_raporu_kaydet()` ile state'e ekler ve `ozet_ver()` bunu `olcum_raporlari` alanında taşır. `yonetmen` karar turunda raporları kendisi okur. Şef raporun içeriğini **açmaz**, yalnız yolunu taşır (§15.2). **Aşım bir bulgu değildir.** `asimlar[]` bulgu defterine otomatik girmez; ölçüm bulgu üretmez, bulguyu denetçi üretir (§13). `yonetmen` bir aşımı ciddi buluyorsa ilgili denetçiye teyide gönderir; denetçi raporlarsa bulgu açılır. Böylece `tekrar` sayacı (§9.3) yalnız yargı katmanının ürünüyle beslenir. **Hangi denetçiye gönderileceği serbest değildir.** Bir aşımın karşılık geldiği `konu`nun sahibi `SERITLER`'de sabittir (§8.2/§9.3): `okuma_hizi` aşımını yalnız `ritim-denetcisi` bulguya çevirebilir, `kontrast` aşımını yalnız `gorsel-denetci`. `yonetmen` teyit isteyip istememekte serbesttir; **kime** soracağında değil. ### 11.1 `arac/brief_kontrol.py` | Ölçer | Sınır / formül | Sınıf | | --- | --- | --- | | `tek_mesaj` alanı var ve boş değil | zorunlu | ihlal | | `tek_mesaj` uzunluğu | ≤ 12 kelime | **aşım** | | `kanitlar[]` boş değil, her biri `{id, iddia, kaynak}` | zorunlu | ihlal | | `kanitlar[].id` benzersiz | zorunlu | ihlal | | `yasak_iddialar[]` var (boş olabilir ama alan zorunlu) | zorunlu | ihlal | | `cta` var | zorunlu | ihlal | | `hedef.sure_sn` 6–60, `en_boy` ∈ {9:16, 1:1, 16:9} | zorunlu | ihlal | | `marka` renkleri geçerli hex | zorunlu | ihlal | | `marka.font` ve `marka.logo` diskte var | zorunlu | ihlal | | `gorulen_ozellikler[]` alanı var; her öğe `{kaynak, gozlem}` ve `kaynak` diskte var | zorunlu (dizi **boş olabilir** — varlık yoksa) | ihlal | | `marka_id` var ve boş değil | zorunlu — `durum/gecmis/` anahtarı (§8.5) | ihlal | | `aciler[]` en az 3 kayıt, her biri `{id, ad, tez, hook_tipi, yapi_onerisi, riski}` | zorunlu | ihlal | | Her açının `hook_tipi` ∈ `durum.HOOK_TIPLERI` ve **benzersiz** | zorunlu (aynı hook tipiyle iki açı = varyasyon, açı değil) | ihlal | | Her açının `yapi_onerisi` dizisi diğerlerinden farklı (**sıralı** karşılaştırma) | zorunlu | ihlal | | Her `yapi_onerisi`'nin son elemanı `"cta"` | zorunlu (§11.2 CTA ölçümü buna dayanır) | ihlal | | `secilen_aci`, `aciler[].id` kümesinde çözülüyor; `secim_gerekcesi` dolu | zorunlu | ihlal | | Her açının `riski` dolu | zorunlu | ihlal | | `oz_denetim` sözleşmesi (§11.9) | zorunlu | ihlal | ### 11.2 `arac/senaryo_kontrol.py` | Ölçer | Sınır / formül | Sınıf | | --- | --- | --- | | Süre toplamı hedefe uyuyor | ±0.2 sn (§11.8) | ihlal | | Hook varlığı | `beatler[0].bitis_sn <= 2.0` | **aşım** | | **Okuma süresi** (erken uyarı — asıl ölçüm §11.4'te) | `len(ekran_metni) / gosterim_sn <= 15` karakter/sn | **aşım** | | **Seslendirme yoğunluğu** | `kelime_sayisi / sure_sn` ≈ 2.2–3.0 kelime/sn | **aşım** | | Her beat'te `iddia_var:bool` alanı var | zorunlu | ihlal | | `iddia_var: true` ise `kanit_ref` dolu | zorunlu | ihlal | | Dolu `kanit_ref`, `brief_karti.kanitlar[].id`'ye çözülüyor | zorunlu | ihlal | | `iddia_var: false` ise `kanit_ref` `null` | zorunlu | ihlal | | Yasak iddia listesindeki ifadeler metinde geçmiyor | zorunlu — `metin_normal.normalize()` ile **alt-dize** eşleşmesi (E1) | ihlal | | `beat_no` 1..N sıralı ve benzersiz, süreler çakışmıyor | zorunlu | ihlal | | `islev`, `brief_karti.secilen_aci.yapi_onerisi` dizisinde çözülüyor | zorunlu (sabit liste **değil** — koşu başına türetilir, EK-E3) | ihlal | | Beat'lerin `islev` sırası `yapi_onerisi` sırasını izliyor | zorunlu | ihlal | | CTA son beat'te | zorunlu | ihlal | | `oz_denetim` sözleşmesi (§11.9) | zorunlu | ihlal | > **(E1) Türkçe `.lower()` bu kapıyı sessizce bozar — bu makinede ölçüldü:** > `"İYİ".lower()` → `'i̇yi̇'` (i + U+0307 birleşen nokta, **2 kod noktası**), > `"IŞIK".lower()` → `'işik'` (ı değil, i). `.casefold()` de kurtarmıyor. > Sonuç: `"en iyisi" in "dünyanın en İYİSİ".lower()` → **False**. Yasak iddia > kapısı tam da yakalaması gereken yerde — büyük harfli reklam kopyasında > (`"EN İYİSİ"`) — kör kalır. Reklam metni büyük harf kullanır; bu istisna değil, > normal durumdur. > > Çözüm `arac/metin_normal.py` — **tek** normalize fonksiyonu, her yerde o > kullanılır: (1) `İ→i`, `I→ı` eşlemesi **elle** uygulanır, (2) `.lower()`, > (3) NFKC, (4) birleşen işaretlerin (U+0300–U+036F) temizliği, (5) noktalama ve > çoklu boşluk sadeleştirmesi. Fonksiyonun kendi testi `testler/test_kapilar.py` > içinde yukarıdaki üç örnekle kurulur. > > **"Kelime kökü eşleşmesi" iddiasından vazgeçildi.** Türkçe sondan eklemelidir; > kök çıkarımı kütüphanesiz doğru yapılamaz ve yanlış kök sessiz yanlış üretir. > Kapı yalnız **beyan edilen ifadenin normalize alt-dize eşleşmesini** ölçer — > deterministik, sözleşme sınıfı. Anlamca dolanan ifadeleri (`"rakipsiz"` ↔ > `"dünyanın en iyisi"`) `uyum-denetcisi` yargılar. Bu, §11.0'daki ayrımın doğal > uygulamasıdır: makine dizgiyi ölçer, LLM anlamı yargılar. > `iddia_var` + `kanit_ref` çifti bu projenin **pazarlık edilmez** alanıdır. > Önceki projede tam karşılığı olan `kronoloji_ref` alanı, üretici tarafından düz > metin `dayanak` alanına dönüştürüldü ve sıra denetimi ölçülemez hâle geldi. Bu > araç o hatanın derleyicisidir. Düz metinde sayı arayıp kurtarmaya çalışma, > cümlenin iddia olup olmadığını **tahmin etme** (§13, B2) — iki alanı da zorunlu > tut ve yalnız referans bütünlüğünü ölç. ### 11.3 `arac/plan_kontrol.py` | Ölçer | Sınır / formül | Sınıf | | --- | --- | --- | | Her planın `varlik_kaynagi` ∈ {stok, yerel, prosedurel, urun_foto} | zorunlu | ihlal | | Her `beat_ref` senaryodaki bir `beat_no`'ya çözülüyor | zorunlu | ihlal | | `katmanlar[].z` benzersiz; `kutu` dört sayı ve kadraj içinde | zorunlu | ihlal | | Çözünürlük / en-boy oranı `hedef` ile tutarlı | zorunlu | ihlal | | Palet dışı renk kullanıldıysa `palet_kullanimi.sapma` beyanı var | zorunlu | ihlal | | `stil_grameri` ve `secim_gerekcesi` alanları dolu | zorunlu | ihlal | | `stil_grameri`, `girdi/stil/.json` olarak diskte çözülüyor | zorunlu | ihlal | | Hiçbir planın `hareket.tur`'ü gramerin `hareket.yasak` listesinde değil | zorunlu | ihlal | | Her planın `hareket.tur`'ü gramerin `hareket.izinli` listesinde | zorunlu | ihlal | | Seçilen gramerin `uygun_aci_tipleri`'nde `secilen_aci.ad` var | konvansiyon | **aşım** | | Ortalama plan süresi gramerin `kesme_ritmi` bandında | `ortalama_plan_sn ± sapma` | **aşım** | | Metin kutuları güvenli alanda (üst %10, alt %12 platform UI'si) | konvansiyon | **aşım** | | Nominal kontrast: metin rengi ↔ **beyan edilen** zemin rengi | ≥ 4.5:1 | **aşım** | | `oz_denetim` sözleşmesi (§11.9) | zorunlu | ihlal | > **Gramer neden ölçülür (EK-E3).** Ölçülmeyen alan er ya da geç kaybolur — C1'in > `oz_denetim` için söylediği şey `stil_grameri` için de geçerlidir. Grameri > **seçmek** yargıdır (`sanat-yonetmeni`), ama seçilen gramere **uyulup > uyulmadığı** olgudur ve deterministik olarak ölçülebilir. Kod hangi gramerin > doğru olduğunu söylemez; yalnız beyan edilen grameri planın çiğneyip > çiğnemediğini söyler. Uyum bandı (`kesme_ritmi`) tercih olduğu için aşım, > yasaklı hareket sözleşme olduğu için ihlaldir. > Kontrast burada yalnız **nominal** ölçülür; gerçek kontrast render'dan önce > bilinemez. İki aşamalı ölçümün ikinci ayağı §12'deki `metin_katmani_uret` > içindedir. Bu yüzden buradaki hâli aşım sınıfındadır. ### 11.4 `arac/edl_kontrol.py` | Ölçer | Sınır / formül | Sınıf | | --- | --- | --- | | Klip zamanlarında boşluk / çakışma yok | zorunlu | ihlal | | Toplam süre hedefle aynı | ±0.2 sn (§11.8) | ihlal | | En az bir ses kanalı tanımlı | zorunlu | ihlal | | Katman `z` değerleri benzersiz | zorunlu | ihlal | | Her varlık dosyası diskte var | zorunlu | ihlal | | Geçiş süreleri komşu klip sürelerini aşmıyor | zorunlu | ihlal | | Ortalama klip süresi (kesme sıklığı) | 0.8–4.0 sn | **aşım** | | **Okuma süresi — gerçek** (§D4) | metin katmanının `bitis_sn - baslangic_sn` değerine göre ≤ 15 kar/sn | **aşım** | **Animasyonlu katmanlar (§12 `metin_animasyonu_uret`).** Hareket bir "his" olarak kalmaz; beyan edilen zamanlama ölçülür. `animasyon` nesnesi taşımayan katman statiktir ve bu satırlar atlanır (`"atlandi": "animasyon_yok"`): | Ölçer | Sınır | Sınıf | | --- | --- | --- | | `giris.sure_sn + bekleme_sn + cikis.sure_sn` = katmanın `bitis_sn - baslangic_sn` | ±0.02 sn | ihlal | | `kare_sayisi` = `round(sure_sn * fps)` | birebir | ihlal | | `kare_dizini` diskte var ve `kare_sayisi` kadar dosya içeriyor | zorunlu | ihlal | | `giris.egri` ve `cikis.egri` adları `arac/egri.EGRILER` sözlüğünde çözülüyor | zorunlu | ihlal | | Katmanın `fps`'i EDL `fps`'ine eşit | zorunlu | ihlal | | `bekleme_sn` ≥ metnin okuma süresi (15 kar/sn) | konvansiyon | **aşım** | | Giriş eğrisi `dogrusal` değil | tercih | **aşım** | | Giriş süresi 0.25–0.45 sn aralığında | tercih | **aşım** | | `stagger_sn` 0.04–0.08 aralığında | tercih | **aşım** | | En az bir katman animasyonlu | tercih | **aşım** | > **±0.02 sn burada §11.8'in toleransı DEĞİLDİR.** §11.8 üç kapının toplam süreyi > hedefe karşı ölçmesiyle ilgilidir; buradaki ölçüm bir katmanın **kendi beyan > ettiği** üç fazın toplamının yine kendi süresine eşitliğidir — bir aritmetik > tutarlılık denetimi. ±0.02 kayan nokta gürültü payıdır, kare payı değil > (30 fps'te bir kare 0.033 sn'dir; faz süreleri kareye yuvarlanmaz, beyan > edilen ondalık değerler karşılaştırılır). Sözleşme "toplam eşittir"tir, bu > yüzden ihlal sınıfındadır. > **Son beş satır neden bilinçli olarak aşım.** Bir tasarımcı mekanik bir etki > için doğrusal eğri isteyebilir; bir metin okuma süresinden kısa dursa da > seslendirme onu taşıyor olabilir. §11.0'ın kuralı geçerlidir: *bir insan > "duruma göre değişir" diyebiliyorsa aşımdır.* Kapı raporlar, > `ritim-denetcisi` yargılar, `yonetmen` karar verir. **Animasyon kalitesi uğruna > bu eşiklerden herhangi birini ihlal sınıfına çekmek yasaktır** (§18.17). > > `bekleme_sn ≥ okuma süresi` satırı özellikle dikkat ister: 15 kar/sn eşiği > §11.0'ın kendi tablosunda konvansiyon örneği olarak sayılıdır ve aynı eşik > §11.2 ile §11.4'ün üst yarısında **aşım** sınıfındadır. Aynı sayıyı animasyon > bağlamında ihlale terfi ettirmek, tek eşiğin iki farklı sınıfta yaşaması > demek olurdu — §11.8'in tolerans için reddettiği durumun birebir tekrarı. > **Yeni `konu` gerekmez.** Bu ölçümlerin tamamı `ritim-denetcisi`'nin şeridine > düşer (§8.2): `okuma_hizi`, `kesme_ritmi`, `olu_zaman`. `KONULAR` sözlüğü > genişletilmez — genişletmek bilinçli bir karardır ve burada gerekçesi yoktur. > **(D4) Okuma hızı neden burada da ölçülür.** TTS'in gerçek süresi EDL'e geri > beslenir (§12) ve `kurgucu` plan sürelerini yeniden hizalar (§11.8). TTS 17.6 > sn yerine 15.9 sn gelirse tüm planlar kısalır ve ekran metinleri okunamaz hâle > gelebilir — oysa `senaryo_kontrol`'deki okuma hızı ölçümü **hizalamadan > önceki** sürelere bakmıştır. Şartnamenin en özenli fikri (gerçek süreyi ölç, > tahmin etme) böylece kendi doğrulamasını kaybederdi. Asıl ölçüm bu yüzden > `edl_kontrol`'dedir ve `katmanlar[]` içindeki metin katmanlarının **gerçek** > `baslangic_sn`/`bitis_sn` değerlerini kullanır. `senaryo_kontrol`'deki hâli > erken uyarı olarak kalır. ### 11.5 `arac/render_kontrol.py` — çıktının kendisini ölçer Bu araç önceki projede **hiç yoktu** ve en değerli yeniliktir. **İmza — iki girdi alır, mp4 tek başına yetmez:** ``` python arac/render_kontrol.py --edl eserler/zaman_cizelgesi.json [--json] ``` Ölçüm mantığı tek saf fonksiyondadır: `olc(video: Path, edl: dict) -> dict`. `main()` bunun CLI sarmalayıcısı, §12'deki `video_olc()` MCP sarmalayıcısıdır — **iki ayrı uygulama yok**. Import yönü tek yönlüdür: `mcp_sunucu/` → `arac/`; ters yön yasaktır. Aynı ölçümün iki uygulaması, ilk sapmada iki farklı doğruluk üretir ve hangisinin haklı olduğunu kimse bilemez. EDL neden gerekli: ölçümün üçü **beyan edilen niyeti** bilmeden doğru sonuç veremez — hangi ses hangi stem'de (D1), hangi aralık bilinçli fade (D3), toplam süre neye karşı ölçülecek (§11.8). Beyan edilen niyetle karşılaştırma yapmak eşik yargısı değildir; ölçümün referansını almaktır. | Ölçüm | Kaynak | Sınır | Sınıf | | --- | --- | --- | --- | | Süre | `ffprobe -show_format` | EDL `toplam_sure_sn`'e ±0.2 sn (§11.8) | ihlal | | Çözünürlük / fps / SAR | `ffprobe -show_streams` | hedefle birebir | ihlal | | **Entegre ses seviyesi** | `ffmpeg -af loudnorm -f null -` | hedef −14 LUFS ±1.0 | ihlal | | **True peak** | aynı | ≤ −1.0 dBTP | ihlal | | **Kara kare** | `-vf blackdetect=d=0.15` | EDL'de beyan edilmemiş kara kare yok | ihlal | | **Sessizlik boşluğu** | `-af silencedetect` — **VO stem'i** üzerinde | 0.6 sn'den uzun boşluk yok | **aşım** | | Dosya boyutu / bitrate | `ffprobe` | platform sınırı içinde | ihlal | #### Ölçümün üç inceliği (yanlış ölçmemek için) **(D1) Sessizlik, karışmış çıktıda değil VO stem'inde ölçülür.** EDL'de müzik `kazanc_db: -18` ile yatar; −18 dB'lik bir yatak, `silencedetect`'in −40 dB eşiğinin **çok üstündedir**. Seslendirme tamamen düşse bile karışmış çıktıda sessizlik hiç raporlanmaz: ölçüm "geçti" der, video sessizdir. Bu, §3'teki *"çıktıyı ölçen hiçbir şey yoktu"* sorununun daha kötü hâlidir — ölçen var ama yanlış şeyi ölçüyor. Doğrusu: - `silencedetect=n=-40dB:d=0.6` **`ara/ses/vo.mp3`** üzerinde koşar (yolu EDL'in `sesler[]` dizisinden, `kanal: "vo"` olan kayıttan gelir). - VO kanalı EDL'de hiç yoksa (altyazı modu) bu ölçüm **atlanır** ve raporda `"atlandi": "vo_kanali_yok"` diye görünür — sessizce "geçti" **denmez**. - Karışmış çıktıda ayrıca `ebur128` kısa-dönem eğrisi alınır; "VO gerçekten mikse girmiş mi" sorusunun cevabı budur (stem var ama mikse eklenmemiş hatasını yakalar). **(D3) Kara kare ölçümünden beyan edilmiş fade'ler dışlanır.** EDL'de `gecis_sonrasi: {tur: "fade", ...}` veya `fade` alanı taşıyan aralıklar ölçümden çıkarılır; kalan her kara kare ihlaldir. İlk/son 0.2 sn muafiyeti korunur. Komut eşiği **açıkça** yazılır (`blackdetect=d=0.15:pix_th=0.10`) — örtük varsayılana güvenilmez. > **Eşik düşürme önerisi ölçüldü ve uygulanmadı.** Eleştiri (D3), `#1B4332` > marka renginin varsayılan `pix_th=0.10` eşiğinde siyah sayılabileceğini > söyleyip eşiğin `0.03`'e **düşürülmesini** öneriyor. Bu makinede ölçtüm: dolu > `#1B4332` kare için `signalstats` **YAVG = 62** (≈0.24 normalize) ve > `blackdetect=d=0.15` varsayılan eşikle **hiçbir bulgu üretmedi**; kare ancak > `pix_th ≥ 0.25` civarında siyah sayıldı (`0.20` → bulgu yok, `0.30` → bulgu > var). Eleştirideki `0.06`, WCAG'ın **doğrusallaştırılmış** bağıl luminansıdır; > `blackdetect` ise gama kodlu luma düzlemine bakar — iki farklı büyüklük. > Üstelik eşiği düşürmek dedektörü **duyarsızlaştırır**, yani gerçek kara kareyi > kaçırma riskini artırırdı. D3'ün doğru olan yarısı (fade dışlaması) > uygulanmıştır; eşik `0.10`'da açıkça sabitlenmiştir. **(D5) LUFS ölçülür ama üretilmez — hedefe ulaşmak render'ın işidir.** Ölçüm `loudnorm=print_format=json` ile yapılır (`input_i`, `input_tp`, `input_thresh` alanları stderr'den ayrıştırılır; çıplak `-af loudnorm` çıktısını serbest metin olarak ayrıştırmaya çalışma). **`LRA` hedef tablosuna konmaz** — 18 sn'lik içerikte loudness range güvenilir değildir; ölçülür, raporlanır, eşiğe bağlanmaz. Asıl mesele şu: hiçbir ajan mikser değildir. Ölçüm −14 LUFS'tan sapmayı raporlarsa ve bunu **düzeltecek bir mekanizma yoksa**, her turda aynı bulgu açılır, kimse kapatamaz ve §9.3 tekrar sayacı boşuna dolarak **yapay eskalasyon** üretir. Bu yüzden hedefe ulaşmayı `zaman_cizelgesi_render` üstlenir (§12, two-pass loudnorm); `render_kontrol` bunu yalnız **doğrular**. Çıktı `ciktilar/olcum-vN.json`. `ritim-denetcisi` bu dosyayı **girdi olarak** okur — yani ritim yargısı gerçek ölçüme dayanır, tahmine değil. ### 11.6 `arac/denetim_ayikla.py` — denetçi yanıtının kapısı Denetçiler §13 şemasında JSON döndürür ve **dosyaya yazmaz** (doğru karar, §F.1). Ama bir alt ajan serbest metin döndürür; şemaya uyduğunu garanti eden hiçbir şey yoktur. Şef JSON'u prozadan ayıklamak zorunda kalır ve ayıklama başarısız olursa `bulgu_ekle()` **sessizce boş kalır** — denetim yapılmış görünür, bulgu defterine hiçbir şey girmez. Yansıma döngüsünün tamamı bu sessiz boşluğa dayanır. Bu yüzden denetçi yanıtı da bir kapıdan geçer. Sözleşmesi diğer kapılarla özdeştir (`0/1/2`, `--json`, karar dili yasak): **İmza — `--denetci` zorunludur**, çünkü şerit denetimi yanıtın kimden geldiğini bilmeden yapılamaz: ``` | python arac/denetim_ayikla.py --denetci mesaj-denetcisi --cikti durum/kayit/denetim/v3-mesaj.json [--json] ``` | | | | --- | --- | | **Girdi** | stdin'den denetçinin ham yanıtı (E2: `sys.stdin.reconfigure(encoding="utf-8")` — stdout/stderr gibi stdin de çevrilir, yoksa boru hattından geçen Türkçe bozulur) | | **Çıktı** | stdout'a doğrulanmış, tek parça JSON | | **Çıkış 0** | Şema geçerli | | **Çıkış 1** | Şema ihlali — `ihlaller[]` neyin eksik/yanlış olduğunu alan alan söyler | | **Çıkış 2** | Girdide hiç JSON bloğu yok | Ne yapar, sırasıyla: 1. İlk `{` ile son `}` arasındaki bloğu çeker (etraftaki prozayı atar) ve atılan proza uzunluğunu `asimlar[]`'a `json_disi_metin_karakter` olarak yazar. 2. `json.loads` — ayrıştırılamıyorsa çıkış 2. 3. §13 denetim şemasını doğrular: `denetci`, `eser_surum`, `puan:float`, `bulgular[]`, `kritik_bulgu:bool`, `guven` ∈ {yuksek, orta, dusuk}, `olcemedigim[]` (boş dizi olabilir ama alan zorunlu). 4. Her bulguda `konu` ∈ `durum.KONULAR` (§8.2/C3), `siddet` ∈ {kritik, onemli, kucuk}, `gozlem` ve `somut_oneri` dolu. 5. **Şerit denetimi:** her bulguda `konu` ∈ `durum.SERITLER[--denetci]` (§9.3). Şerit dışı `konu` **ihlaldir**; `ihlaller[]` hangi denetçinin o konuya sahip olduğunu **söylemez** (bu bir yönlendirme olurdu, §18.2), yalnız izin verilen konu listesini geri verir. Yeniden sorulan görev metnine şef kendi şeridin listesini ekler; denetçi gözlemini `olcemedigim`'e taşır. 6. **Yanıt tavanı** — alt ajanın *dönüşü* de şefin bağlamına girer, bu yüzden §13 şemasının bir parçasıdır: | Sınır | Değer | Sınıf | | --- | --- | --- | | `bulgular[]` uzunluğu | ≤ 5 | ihlal | | `gozlem` uzunluğu | ≤ 200 karakter | aşım | | `somut_oneri` uzunluğu | ≤ 200 karakter | aşım | | `olcemedigim[]` uzunluğu | ≤ 3 | aşım | | JSON bloğu dışında metin | ölçülür, raporlanır | **aşım** | Beşten fazla bulgu varsa denetçi **en ağır beşini seçmek zorundadır** — bu bir önceliklendirme talebidir, bilgi kaybı değil; kalanları `olcemedigim`'e özetleyebilir (şerit dışı gözlemler orada önceliklidir, §9.3). 7. `somut_oneri` belirsizlik denetimi: yalnız **ölçülebilir ifade yokluğunu** raporlar (sayı, saniye, koordinat, plan/beat numarası hiç geçmiyorsa) — **aşım** sınıfında, çıkış kodunu etkilemez. §18.8'in makine tarafındaki karşılığıdır; "daha iyi yap" tipi talimatı yakalar ama reddetmez. > **JSON dışı proza neden ihlal değil, aşım.** Kapı, yanıt **şefin bağlamına > girdikten sonra** koşar; prozayı ihlal saymak o çağrının maliyetini geri > getirmez, yalnız bir yeniden sorma daha ekler. Aritmetik açık: yeniden sorma > tam bir denetçi çağrısıdır (bu ölçekte ~25k token), tasarruf edilen proza ise > birkaç yüz token. İhlal sınıfı burada net **kayıp** üretir ve tam da bu > bölümün amacına (bağlam ekonomisi) ters düşer. Ayrıca 1. adım prozayı zaten > güvenle atıyor — sözleşme fiilen ihlal edilmiş olmuyor. Doğru yer: ölç, > `asimlar[]`'a yaz, şef bir sonraki çağrının görev metnine "yalnız JSON döndür" > hatırlatmasını koysun. Sinyal korunur, tur korunur. **Başarısızlıkta ne olur:** şef denetçiye **bir kez** yeniden sorar; görev metnine `ihlaller[]` ve `KONULAR` listesi eklenir. İkinci başarısızlık **teknik hatadır**: tur harcamaz (§14.0), `durum/kayit/` altına ham yanıtla birlikte loglanır ve `yonetmen`'e o denetçinin bulgusu **"alınamadı"** olarak bildirilir — sessizce "bulgu yok" sayılmaz. Fark önemlidir: "sorun bulunmadı" ile "denetim okunamadı" iki ayrı durumdur ve `yonetmen` ikincisinde kabul kararı veremez. ### 11.7 `arac/hepsini_dogrula.py` CI girişi: tüm kapıları sırayla + `pytest testler/` koşar, tek özet döner. Çıkış kodu yalnız `ihlaller[]` toplamına bakar; `asimlar[]` özette **sayıyla** raporlanır ama CI'yı kırmaz (§11.0). ### 11.8 Süre toleransı — tek yerde tanımlı (A2) Süre üç kapıda birden ölçülür. Toleransın iki farklı yerde iki farklı değer alması, aşağı akışa **kaçınılmaz** hata taşır: ±%5 ile geçen 18.6 sn'lik bir senaryo kurgulanır, render edilir ve `render_kontrol`'de ±0.2 sn'de düşer. Sorun senaryodadır ama bulgu render aşamasında doğar; `yonetmen` yanlış katmana rota verir ve bir tur boşa gider. Bu yüzden tolerans **tek değerdir** ve her kapı **kendi üreticisinin** hatasını yakalar: | Kapı | Neyi neye karşı ölçer | Tolerans | Sınıf | | --- | --- | --- | --- | | `senaryo_kontrol` | `senaryo.toplam_sure_sn` → `brief_karti.hedef.sure_sn` | ±0.2 sn | ihlal | | `edl_kontrol` | `zaman_cizelgesi.toplam_sure_sn` → `brief_karti.hedef.sure_sn` | ±0.2 sn | ihlal | | `render_kontrol` | mp4'ün gerçek süresi → `zaman_cizelgesi.toplam_sure_sn` | ±0.2 sn | ihlal | ±0.2 sn bir **estetik eşik değil, sayısal gürültü payıdır** (kare yuvarlaması, konteyner süresi ile stream süresi farkı). Sözleşme "hedefe eşit"tir; bu yüzden ihlal sınıfındadır ve §11.0'ın "eşiği tercih olan aşımdır" kuralını çiğnemez. **Hedefin kendisi tartışmalıysa** ne olur: `metin-yazari` mesajın 18 sn'ye sığmadığı kanısındaysa senaryoyu 18.6 sn yapamaz — `hedef`'i değiştiremez, o `brief_karti`'nın alanıdır. Yapacağı şey `oz_denetim.kendi_riskim`'e bunu yazmaktır; `yonetmen` gerekirse `mesaj_hatali` rotasıyla `strateji`'ye dönüp hedefi güncelletir (kaskad §8.3 gerisini halleder). Süreyi kim değiştirebilir sorusunun cevabı böylece tek: **yargı katmanı.** **Tek istisna — TTS.** `seslendirme_uret` gerçek süreyi döndürür (§12) ve bu süre plandan sapabilir. Bu sapmayı **`kurgucu` kapatır**: EDL'i gerçek TTS süresine göre yeniden hizalar (plan sürelerini kısaltır/uzatır) ama `toplam_sure_sn`'i hedefte tutar. Hizalanmamış EDL `edl_kontrol`'de ihlal olarak düşer. "Planlanan ≠ gerçekleşen" belirsizliği böylece tek noktada kapanır. ### 11.9 `oz_denetim` sözleşmesi — üç kapının paylaştığı ölçüm §9.1 öz-denetimi yansıma döngüsünün **birinci seviyesi** yapıyor ve §13 üç eser şemasına da `oz_denetim` koyuyor. Ölçülmeyen alan er ya da geç kaybolur — `kronoloji_ref`'in başına gelen tam olarak buydu. Kaybolduğunda hocanın "yansıma döngüsü" şartının birinci seviyesi **kanıtsız** kalır. O yüzden aynı satır üç kapıda da vardır ve **sözleşme ihlali** sınıfındadır: | Ölçer | Sınır | Sınıf | | --- | --- | --- | | `oz_denetim` nesnesi var | zorunlu | ihlal | | `oz_denetim.kontroller[]` boş değil | zorunlu | ihlal | | Her öğe `{madde:str, sonuc:str}`, `sonuc` ∈ {gecti, kaldi, supheli} | zorunlu | ihlal | | `sonuc` ∈ {kaldi, supheli} olan öğede `not:str` dolu | zorunlu | ihlal | | `oz_denetim.kendi_riskim` alanı mevcut (boş string olabilir) | zorunlu | ihlal | Kapı `sonuc` değerlerinin **doğruluğunu** yargılamaz — `"gecti"` yazıp geçmemiş olmak bir ölçüm konusu değil, denetçi konusudur (§2). Kapı yalnız beyanın var ve biçimli olduğunu ölçer. `kaldi` işaretli bir madde akışı **durdurmaz**: üretici kendi eksiğini beyan etmişse bu, gizlemesinden iyidir; ne yapılacağına `yonetmen` karar verir. ### 11.11 `arac/katman_kontrol.py` — kırpılma ölçer (M1'de bulundu) Üretilen metin katmanı PNG'lerinde **içerik kırpılmış mı** ölçer. Saf geometri, ajan yargısı yok: > Bir katmanın alfa kanalı tuvalin **kenar halkasında** doluysa (α > 8), içerik > tuvalin dışında kalmış, yani kırpılmıştır. Bu ölçümün güvenilir olmasının sebebi `metin_katmani_uret`'in her zaman `KENAR_PAYI` kadar (gölge kaydırması dahil) şeffaf pay bırakmasıdır. Pay garanti olduğu için kenarda alfa görmek **tek bir şey** demektir. | Ölçer | Sınır | Sınıf | | --- | --- | --- | | Kenar halkası alfası (üst/alt/sol/sağ) | ≤ 8 | ihlal | | Dosya diskte var | zorunlu | ihlal | | Görüntü modu RGBA | **atlanır**, ihlal değil — aşağıya bakınız | — | Girdi: PNG yolları, `--edl` (EDL'deki `katmanlar[].kaynak` ve `kare_dizini` listesi) ya da bir kare dizini. `kurgucu`'nun render'ından **sonra**, `render_kontrol`'den **önce** koşar. **Alfasız PNG kapsam dışıdır, ihlal değil.** Araç, alfa kanalı olmayan bir PNG açıkça verildiğinde `ihlal: beklenen RGBA, bulunan RGB` diyordu. Ama alfasız bir arka plan levhası bir sözleşme ihlali değil, **ölçümün kapsamı dışıdır**: kırpılma ölçümü yalnız alfa ile bindirilen katmanlar için anlamlıdır. Doğru rapor `{"atlandi": "alfa_yok"}`'tur ve `ihlaller[]`'e girmez. `--edl` yolu doğru çalıştığı için bu engelleyici değildi, ama dosya listesiyle çağrıldığında yanlış alarm üretiyordu — ve yanlış alarm, kapıya duyulan güveni gerçek bulgudan daha hızlı tüketir. **Animasyonlu katmanlarda tüm kareler taranır, örneklenmez.** Bir katman `animasyon` nesnesi taşıyorsa (§13 EDL) ölçüm `kare_dizini` altındaki **her** PNG'ye uygulanır. Örnekleme yapılmaz: `geri_don` gibi aşma yapan eğrilerde en büyük yer değiştirme faz sınırında değil, **fazın ortasında** olur; ilk/son kareye bakan bir örnekleme tam da kırpılan kareyi kaçırır. Maliyet düşüktür — ölçüm yalnız kenar halkasının alfasını okur, tüm görüntüyü çözmez. Animasyonlu katmanın kırpılmaması `metin_animasyonu_uret`'in `pay_px` sözleşmesine dayanır (§12): tuval, kutudan hareket genliği kadar büyük üretilir. Pay yetersizse kırpılma **burada** yakalanır ve bu doğru davranıştır — kapı gevşetilmez, üretim payı düzeltilir. **Bu kapı neden var (M1 kusuru).** `metin_katmani_uret` satır yüksekliğini sabit `punto * 1.22` ile hesaplıyordu. Segoe UI 96 punto için bu 117 px; fontun gerçek `ascent + descent`'i 129 px — **12 px eksik**. Türkçede `ş ç ğ y p` taban çizgisi altına, `Ş Ğ İ` cap-height üstüne taşar; kutu yüksekliği darsa son satırın alt uzantısı tuvalin dışında kalıp kırpılıyordu. Kusur bir insan videoyu izleyene kadar görülmedi: `render_kontrol` süreyi, sesi ve kara kareyi ölçüyordu ama **tipografiyi ölçen hiçbir şey yoktu**. Bu, §3'teki *"çıktıyı ölçen hiçbir şey yoktu"* satırının tipografi boyutundaki tekrarıydı. İki kural buradan çıktı: 1. **Font metriği varsayılmaz, sorulur.** `font.getmetrics()` ve satır başına `textbbox(..., anchor="ls")`; sabit çarpan yok. 2. **Sığmayan metin çizilmez.** `metin_katmani_uret` `{"durum": "hata", "sebep": …, "tasan_px": N}` döndürür ve **puntoyu kendiliğinden küçültmez** — punto küçültmek bir *karardır* ve `kurgucu`'ya aittir (§2). ### 11.10 `arac/ozgunluk_olc.py` — kapı değil, ölçer (EK-E4) Benzeşme bir his olmaktan çıkıp **denetlenen bir kalite boyutu** olur — tıpkı ses seviyesi gibi. Ama bu araç bir **kapı değildir**; sözleşmesi §11.0'dan bir noktada bilinçli olarak ayrılır: | | | | --- | --- | | **Girdi** | yeni `zaman_cizelgesi.json` + yeni kareler + `durum/gecmis/.json` | | **Çıktı** | `ciktilar/ozgunluk-vN.json` | | **Çıkış kodu** | `0` ölçüm yapıldı · `2` girdi okunamadı. **`1` YOKTUR** | | **`ihlaller[]`** | her zaman boş — bu araçta ihlal kavramı yok | | **`asimlar[]`** | **yok** — hiçbir eşik tanımlı değil | Eşik yokluğu kasıtlıdır. "Ne kadar benzerlik fazladır" sorusunun cevabı markaya, kampanyaya ve niyete göre değişir; bir sayıya bağlanamaz. Araç ölçer, `yonetmen` ve `ozgunluk-denetcisi` yargılar (§2). | Bileşen | Nasıl ölçülür | Ağırlık | | --- | --- | --- | | Beat süre profili | Süre vektörleri normalize edilir, kosinüs benzerliği | 0.25 | | Hareket tipi dizisi | Dizi üzerinde Jaccard benzerliği | 0.25 | | Palet / kompozisyon | Karelerden HSV histogramı, ki-kare uzaklığı → benzerliğe çevrilir | 0.25 | | Açı + hook tipi | Kategorik eşleşme (1.0 aynı, 0.0 farklı) | 0.25 | ```json { "karsilastirilan": "2026-09-03 / reklam-v2.mp4", "yapisal_benzerlik": 0.78, "bilesenler": { "beat_profili": 0.91, "hareket_dizisi": 0.83, "palet": 0.62, "aci_hook": 1.0 }, "en_benzer_yon": "beat_profili ve aci_hook birebir örtüşüyor", "tum_karsilastirmalar": [ { "uretim": "2026-08-12", "yapisal_benzerlik": 0.41 }, { "uretim": "2026-09-03", "yapisal_benzerlik": 0.78 } ] } ``` Üç uygulama notu: 1. **Geçmişteki her üretimle karşılaştırılır**, yalnız sonuncusuyla değil. `tum_karsilastirmalar[]` hepsini taşır; üst düzey alanlar **en benzer** üretime aittir. Tek bir karşılaştırma, ikinciyle değil üçüncüyle benzeşen bir reklamı kaçırırdı. 2. **`bilesenler` asıl çıktıdır, `yapisal_benzerlik` bir kolaylıktır.** Eşit ağırlıklandırma bir *gösterim* seçimidir, bir yargı değil — dört boyutun eşit önemde olduğunu iddia etmez. `ozgunluk-denetcisi` bulgusunu bileşenlere dayandırır ve `olcum_dayanagi` alanında hangi bileşene baktığını yazar; yalnız birleşik sayıya dayanan bir bulgu ölçülebilir dayanak taşımış olmaz (§13). Bunu kod değil, denetçinin kendi sözleşmesi zorlar. 3. **Eski kareler yeniden çözülmez** — `gecmis` kaydındaki `palet_histogrami` kullanılır (§8.5). Alan yoksa `cikti` yolundaki mp4'ten `kare_cikar` ile yeniden üretilir; sürümler silinmediği için (§5) bu her zaman mümkündür. Denetim çıktısı §13'teki ortak şemayı kullanır. `KONULAR` sözlüğüne bu denetçi için dört yeni değer eklenmiştir (§8.2): `aci_tekrari`, `yapi_tekrari`, `hareket_dili_tekrari`, `palet_monotonlugu`. ### 11.12 `arac/kart_bol.py` — denetçi projeksiyonları §15.3 *"denetçi kartlarını ayır, kesişmesinler"* diyor ve bunu **dosya sınırında zorladığını** iddia ediyor. M1'de tek denetçi olduğu için bu iddia sınanmadı; M2'de dört denetçi aynı `brief_karti.json`'un tamamını okur. Önceki projede bu işi yapan araç vardı ve denetim yükünü sahne başına 64 KB → 21 KB indirmişti; o araç olmadan bu proje aynı noktada **geriye** düşer. `kart_bol.py`, `brief_karti.json`'dan tüketicisine göre projeksiyonlar üretir. Sözleşmesi diğer kapılarla özdeştir: `--json`, çıkış `0/1/2`, `--kontrol` ile yazmadan doğrulama, karar dili yasak. | Çıktı | Tüketici | İçerir | İçermez | | --- | --- | --- | --- | | `eserler/olcut_mesaj.json` | `mesaj-denetcisi` | `tek_mesaj`, `kanitlar[]`, `cta`, `ton`, `secilen_aci` (tek açı, tamamı değil) | palet, font, `gorulen_ozellikler`, `hedef` | | `eserler/olcut_gorsel.json` | `gorsel-denetci` | `marka` (palet/font/logo), `gorulen_ozellikler[]`, `hedef.en_boy`, `hedef.cozunurluk` | `kanitlar`, `tek_mesaj`, `yasak_iddialar` | | `eserler/olcut_ritim.json` | `ritim-denetcisi` | `hedef` (süre, LUFS, platform), `secilen_aci.yapi_onerisi` | palet, `kanitlar`, `yasak_iddialar` | | `eserler/olcut_uyum.json` | `uyum-denetcisi` | `yasak_iddialar[]`, `kanitlar[]`, `tek_mesaj`, `kategori` | palet, `hedef`, `gorulen_ozellikler` | Şef, `brief_karti.json` her sürüm değiştiğinde çağırır — kaskad geçersizleştirmenin (§8.3) doğal parçasıdır; projeksiyonlar türev dosyalardır, `aktif_eserler`'e girmez ve kendi sürümleri yoktur. Beklenen kazanç: denetçi başına ~6.5 KB → ~1.5–2 KB. **Değişmez (test edilir) — ve bu değişmez bulgunun önerdiğinden farklıdır:** | # | Şart | Sınıf | | --- | --- | --- | | 1 | Her projeksiyonun anahtar kümesi, o şerit için tanımlı **beyaz listeye eşittir** — fazlası yok | ihlal | | 2 | Hiçbir projeksiyon `aciler[]`'in tamamını, `secim_gerekcesi`'ni, `oz_denetim` gövdesini ya da başka bir denetçinin bulgusunu/puanını taşımaz | ihlal | | 3 | Dört projeksiyonun birleşimi, `brief_karti`'nın denetim için gerekli alanlarını **kapsar** (sessiz alan kaybı yok) | ihlal | > **"Anahtar kümeleri kesişmez" şartı uygulanmadı — kendi tablosuyla çelişiyor.** > Bulgu, değişmezi *"iki projeksiyonun anahtar kümeleri kesişmez"* diye > yazıyor; ama aynı bulgunun tablosunda `kanitlar[]` hem `olcut_mesaj`'da hem > `olcut_uyum`'da, `tek_mesaj` yine ikisinde, `secilen_aci` hem `olcut_mesaj`'da > hem (`yapi_onerisi` üzerinden) `olcut_ritim`'de yer alıyor. Kesişim burada bir > kaza değil, **gereklilik**: `uyum-denetcisi` yasak iddiaları kanıt listesi > olmadan yargılayamaz, `mesaj-denetcisi` de `kanit_eksik` bulgusunu aynı liste > olmadan açamaz. Yazıldığı hâliyle şart ilk testte kırılır ve düzeltmenin tek > yolu projeksiyonlardan birini sakat bırakmaktır. > > İzolasyonun gerçek şartı zaten **kesişmemek değil**: §15.3'ün yasakladığı şey > bir denetçinin **başka bir denetçinin yargısını** ya da kendi şeridiyle > ilgisiz alanları görmesidir. Yukarıdaki üç şart bunu ölçer; ortak **olgu** > alanlarının paylaşılmasına izin verir, ortak **yargı** alanlarını yasaklar. > Çapa etkisine karşı korunan şey puandır, olgu değil — §10b'nin kendi kuralıyla > aynı ayrım. Araç alan **seçer**, yargı üretmez; hangi alanın hangi denetçiye gittiği bir yetki tanımıdır, `SERITLER` ile aynı sınıftadır (§2). ### 11.13 `arac/egri.py` — kapı değil, saf modül Animasyonun kalbi burada ve **birim testi yazılabilir bir yerde** durması kasıtlıdır: ```python def dogrusal(t: float) -> float # t def cubic_out(t: float) -> float # 1 - (1-t)**3 def expo_out(t: float) -> float # 1 - 2**(-10*t) (t=1'de 1'e sabitlenir) def cubic_in_out(t: float) -> float def geri_don(t: float) -> float # hafif aşma (back.out) — ölçülü kullan EGRILER: dict[str, Callable[[float], float]] # ★ KAPALI SÖZLÜK — ada göre çözüm ``` Sözleşme: her fonksiyon `t ∈ [0,1] → [0,1]`, `f(0) == 0`, `f(1) == 1` ve monoton (`geri_don` hariç — o aşma yapar, testi ayrı yazılır). **Neden ayrı modül:** eğri yanlışsa tüm animasyon amatör görünür ve bunu videoyu izlemeden fark etmek imkânsızdır. Saf fonksiyon olması, o hatayı **kod seviyesinde yakalanabilir** hâle getirir — §11.11'in tipografi için yaptığının hareket boyutundaki karşılığı. `EGRILER` kapalı sözlüktür ve `KONULAR` / `HOOK_TIPLERI` ile aynı gerekçeye sahiptir: serbest bırakılırsa `"cubic_out"` / `"cubicOut"` / `"yumusak"` üç ayrı etiket olur, `edl_kontrol`'ün "eğri çözülüyor mu" ölçümü hiçbir şey ölçmez. Sözlükte olmayan eğri adı §11.4'te ihlaldir. `arac/egri.py` bir kapı **değildir**: çıkış kodu yoktur, rapor üretmez, ölçüm yapmaz. `arac/` altında yaşamasının sebebi import yönüdür — `mcp_sunucu/` → `arac/`, tek yönlü (§12). Render motoru onu çağırır, ölçüm katmanı da aynı sözlüğü doğrulamak için okur; iki ayrı uygulama yoktur. --- ## 12. MCP sunucusu — `mcp_sunucu/uretim_mcp.py` Tek stdio sunucusu, **`mcp.server.MCPServer` ile — `FastMCP` ile değil.** Kurulu `mcp` sürümünde `mcp.server.fastmcp` **yoktur** (§4); internetteki örneklerin çoğu `FastMCP` kullanır ve kopyalanan her örnek `ModuleNotFoundError` verir. Önceki projedeki `comfy_mcp.py`'nin sağlam desenlerini koru: - Tüm alt seviye hatalar tek istisna tipinde (`UretimHata`) toplanır ve MCP sınırında **yapılandırılmış sözlüğe** çevrilir. İstisna sınırı geçmez. - Her araç `{"durum": …}` alanıyla döner: `"uretildi" | "yetenek_yok" | "hata"`. Sessiz boş çıktı **yasak**. - Teknik yeniden deneme (3, artan bekleme) tur harcamaz. - `__main__` iki kipli: `--test` ile MCP olmadan duman testi, aksi hâlde `run()`. - Kodda gömülü sabit yok; hepsi ortam değişkeniyle geçersiz kılınabilir. - **Ölçüm mantığı burada yaşamaz.** Video ölçen her şey `arac/render_kontrol.py` içindeki saf `olc()` fonksiyonundan gelir; MCP tarafı yalnız sarmalar. Import yönü `mcp_sunucu/` → `arac/`, tek yönlü. **Windows komut satırı sınırı (E3):** `zaman_cizelgesi_render` filtre grafiğini **komut satırına yazmaz**. 8–12 klip + `zoompan` + metin overlay'leri + ses karışımı kolayca 8000+ karakterlik bir zincir üretir; Windows'ta komut satırı **8191 karakterle** sınırlıdır ve aşıldığında hata mesajı okunaksızdır. Grafik `durum/kayit/render/v-filtre.txt` dosyasına yazılır ve **`-/filter_complex `** ile verilir. > **Bu makinede doğrulandı (19 Ağustos 2026):** eski `-filter_complex_script` > bayrağı **ffmpeg 9'da kaldırılmıştır**; kullanıldığında `Error splitting the > argument list: Option not found` verir ve mesaj sorunun kaynağını > göstermez. Yerine geçen şey, ffmpeg'in genel "seçenek değerini dosyadan oku" > sözdizimidir: seçenek adının başına `/` konur (`-/filter_complex dosya.txt`). > Amaç değişmedi — grafik komut satırına yazılmaz. Yan fayda: "komut loglanır, tekrar üretilebilirlik" şartı bedavaya karşılanır — filtre dosyası zaten kalıcı artefakttır. **Hedef ses seviyesine kim ulaşır (D5):** `zaman_cizelgesi_render`'ın son adımı **two-pass loudnorm**'dur — birinci geçiş `loudnorm=print_format=json` ile ölçer, ikinci geçiş `measured_i` / `measured_tp` / `measured_lra` / `measured_thresh` parametreleriyle `I=-14:TP=-1.0` hedefine normalize eder. Tek geçişli loudnorm kullanma; dinamik modda hedefi ıskalar. Bu adım olmadan LUFS bulgusu her turda açılır ve **hiçbir ajan onu kapatamaz** (§11.5/D5). | Araç | İmza | Dönüş | | --- | --- | --- | | `motor_durum()` | — | `{ffmpeg, ffprobe, tts_yolu, stok_api, fontlar[], yetenekler{}}` — **her üretimden önce çağrılır**. `yetenekler` artık `animasyon` (Pillow + `arac/egri.py`) ve `ses_efekti` (FFmpeg) alanlarını da taşır | | `arka_plan_uret(spec)` | `{tur, palet[], boyut, sure_sn, hareket}` | Pillow ile prosedürel arka plan (gradient/desen/parçacık) → `{dosya, sure_sn}`. **Anahtarsız, her zaman çalışır** | | `metin_katmani_uret(spec)` | `{metin, font, punto, renk, kutu, hizalama, golge, zemin_dosya}` | **Tek** alfa kanallı PNG + **ölçülen kutu boyutu** ve **gerçek** kontrast oranı → denetçi bunu doğrulayabilir. **Silinmez, yerini kimse almaz**: logo, künye, sabit altyazı gibi hareketsiz katmanlar bununla üretilir | | `metin_animasyonu_uret(spec)` | aşağıda | Tam çözünürlüklü **kare dizisi** (`ara/animasyon//0000.png …`) + zamanlama ve tuval payı raporu | | `varlik_ara(sorgu, tur, adet=5)` | — | Stok API varsa sonuç; yoksa `girdi/varliklar/` içinde arama; yoksa `{"durum":"yetenek_yok","oneri":"arka_plan_uret kullan"}` | | `seslendirme_uret(metin, ses, hiz)` | — | `edge-tts` → yoksa `{"durum":"yetenek_yok"}`; başarıda `{dosya, gercek_sure_sn, kelime}` — **gerçek süre EDL'e geri beslenir** | | `ses_efekti_uret(tur, sure_sn=0.25)` | — | FFmpeg ile **sentezlenmiş** efekt → `{dosya, sure_sn}`. Varlık dosyası, anahtar, internet gerekmez | | `zaman_cizelgesi_render(edl)` | — | `ffmpeg` ile montaj + **two-pass loudnorm** → `{dosya, sure_sn, komut, loudnorm: {olculen_i, olculen_tp, uygulanan}}` (komut ve filtre dosyası loglanır) | | `video_olc(dosya, edl)` | — | `arac/render_kontrol.olc()`'un **sarmalayıcısı** — ayrı uygulama değil (§11.5). EDL zorunlu girdi | | `kare_cikar(dosya, saniyeler[], olcek=0.5)` | — | `{kareler: [{saniye, dosya, olcek}]}` — **DENETİM** kareleri, varsayılan yarı çözünürlük | **Kritik ayrıntı — kontrast iki aşamada ölçülür (D2).** `plan_kontrol` render'dan **önce** çalışır; metnin arkasında ne olduğu (prosedürel gradient, stok görüntü, ürün fotoğrafı) o anda bilinmez, yalnız nominal palet rengi bilinir. Gradient üzerinde gerçek kontrast konumdan konuma değişir. Bu yüzden: 1. **Nominal** kontrast: `plan_kontrol`, metin rengi ↔ *beyan edilen* zemin rengi. Ucuz, erken, **aşım** sınıfı (§11.3). 2. **Gerçek** kontrast: `metin_katmani_uret`, imzasındaki `zemin_dosya` parametresiyle. Kutunun **altında kalan gerçek pikselleri** okur, luminans dağılımının 5. ve 95. persentilini alır ve WCAG oranını bu iki uçtan hesaplar (ortalama değil — gradientte ortalama yanıltır). Dönüşte `{kontrast_min, kontrast_ortanca, zemin_kaynak}` verir. `zemin_dosya` verilmezse araç kontrast **uydurmaz**: `{"kontrast": null, "sebep": "zemin_verilmedi"}` döner. Sessiz varsayım yasak (§18.6). `gorsel-denetci` bu değeri kareye bakarken teyit eder. ### `metin_animasyonu_uret` — animasyon bir kare dizisidir **Sorun (M1'de ölçüldü):** `metin_katmani_uret` tek statik PNG üretir, `zaman_cizelgesi_render` onu sabit konumda sabit süre bindirir. Metin aniden belirir, hiç hareket etmez, aniden kaybolur. EDL'de hareket kavramı yalnız klipler için vardır (`ken_burns`, `sabit`); `katmanlar[]` için hareket **hiç tanımlı değildir** — sadece `baslangic_sn`, `bitis_sn`, `konum`. M1 çıktısı teknik olarak temiz (18.0 sn, −14.64 LUFS, 0 ihlal) ama **amatör** görünüyor; sebebi kalitesizlik değil, hareketin hiç olmamasıdır. Bu, deterministik render tercihinin doğal sonucu **değildir**. Deterministik render animasyonu *daha iyi* yapar — kare kare tam kontrol; yalnızca henüz yazılmamıştı. **Mimari:** Pillow her kareyi ayrı çizer, FFmpeg diziyi birleştirir. Tarayıcı yok, Node yok, yeni bağımlılık yok — `PIL` ve `numpy` zaten kurulu (§4). ``` metin_animasyonu_uret(spec) ↓ ara/animasyon//0000.png … 0041.png (1.4 sn × 30 fps = 42 kare) ↓ zaman_cizelgesi_render: -framerate 30 -i ara/animasyon//%04d.png ↓ overlay video ``` Her karede metnin **konumu, opaklığı ve ölçeği** easing eğrisinden (§11.13) hesaplanır. Aynı girdi → aynı kareler; tekrar üretilebilirlik korunur. **Girdi:** ```json { "metin": "12 SAAT", "font": "Inter", "punto": 140, "renk": "#D8F3DC", "kutu": [80, 700, 920, 300], "hizalama": "sol", "sure_sn": 1.4, "fps": 30, "giris": { "tur": "yukselerek_belirme", "sure_sn": 0.35, "egri": "cubic_out", "kayma_px": 40, "stagger_sn": 0.06, "birim": "kelime" }, "bekleme_sn": 0.85, "cikis": { "tur": "solarak", "sure_sn": 0.20, "egri": "cubic_in_out" }, "zemin_dosya": "ara/katmanlar/plan01.png" } ``` **Dönüş:** ```json { "durum": "uretildi", "kare_dizini": "ara/animasyon/v4-metin01", "kare_sayisi": 42, "sure_sn": 1.4, "olculen_kutu": [80, 700, 884, 268], "tuval": [1000, 380], "pay_px": 40, "zamanlama": { "giris_sn": 0.35, "bekleme_sn": 0.85, "cikis_sn": 0.20 }, "kontrast": 7.9, "kontrast_karesi": 25, "zemin_kaynak": "ara/katmanlar/plan01.png" } ``` **Kritik ayrıntı 1 — tuval payı.** Metin `kayma_px: 40` ile hareket ediyorsa tuval, kutudan **hareket genliği kadar büyük** olmalıdır. Aksi hâlde giriş anında içerik tuval kenarında kırpılır ve `katman_kontrol` (§11.11) bunu **haklı olarak** ihlal raporlar. Kural: ``` tuval = kutu + 2 × max(kayma_px, ölçek_taşması) ``` `pay_px` dönüşte bildirilir; `zaman_cizelgesi_render` bindirirken bu payı `konum`dan düşer. Ölçüm, render ve kapı böylece birbirini tutar — §11.11'in tipografi düzeltmesiyle aynı zincirin parçası. **Kritik ayrıntı 2 — kontrast hangi karede ölçülür.** D2'nin iki aşamalı kontrast ölçümü (aşağıda) animasyonda tek bir sayıya indirgenemez: metin hareket ederken altındaki pikseller değişir, üstelik zemin de hareketli olabilir (parallax). Bu yüzden ölçüm **bekleme fazının ilk karesinde**, katman kendi dinlenme konumundayken yapılır ve hangi kare olduğu `kontrast_karesi` alanında **bildirilir**. Giriş/çıkış fazlarının kontrastı ölçülmez ve **uydurulmaz** — o fazlarda metin zaten opaklık geçişindedir, WCAG oranı tanımsızdır. `zemin_dosya` verilmezse `metin_katmani_uret` ile aynı kural işler: `{"kontrast": null, "sebep": "zemin_verilmedi"}`. **Kritik ayrıntı 3 — sığmayan metin çizilmez.** `metin_katmani_uret` ile aynı sözleşme: `{"durum": "hata", "sebep": …, "tasan_px": N}` döner ve **puntoyu kendiliğinden küçültmez**. Punto küçültmek bir *karardır* ve `kurgucu`'ya aittir (§2, §11.11). **Maliyet — şerit render.** Tam tuval (1080×1920) yerine yalnız metnin bulunduğu şerit render edilir; yukarıdaki örnekte 1000×380 × 42 kare ≈ tam tuvalin yedide biri. Beş metin katmanı × ~42 kare ≈ 210 PNG, kabaca 30–60 MB geçici alan. Kareler render sonrası **silinmez**: dizin adı içerik hash'inden türetilir (TTS önbelleğiyle aynı desen, §4), böylece bir sonraki turda metin değişmediyse yeniden üretilmez. `ara/animasyon/` `.gitignore`'dadır (§5). **Girdi sayısı.** Her animasyonlu katman `zaman_cizelgesi_render` için bir **ek ffmpeg girdisi** demektir. Filtre grafiği zaten dosyadan okunduğu için (E3, aşağı) komut satırı sınırı bundan etkilenmez; ama girdi sayısı `motor_durum()`'un raporladığı yeteneklerden bağımsız olarak EDL'de görünür ve `edl_kontrol` `kare_dizini`'nin diskte var olduğunu ölçer (§11.4). **İki tool, iki iş — biri diğerinin yerini almaz.** `metin_katmani_uret` silinmez; statik katman hâlâ gereklidir (logo, künye, sabit altyazı). İkisi aynı tipografi çekirdeğini paylaşır: gerçek font metriği (`font.getmetrics()`, `textbbox(..., anchor="ls")`) ve `KENAR_PAYI` garantisi (§11.11) her ikisinde de geçerlidir — bu garanti olmadan `katman_kontrol`'ün kenar-halkası ölçümü anlamını yitirir. ### `ses_efekti_uret` — efekt sentezlenir, dosya aranmaz Algılanan kaliteyi en az emekle en çok yükselten kalem, geçişlerin sessiz olmamasıdır. Bunun için ücretsiz SFX kütüphanesi aramaya gerek yoktur; FFmpeg üretebilir: | `tur` | Sentez | | --- | --- | | `whoosh` | `anoisesrc=color=pink` → `highpass` frekans süpürmesi (300→4000 Hz) → üstel ses zarfı | | `tik` | Kısa `sine` patlaması (1.2 kHz) + hızlı sönüm (~40 ms) | | `vurus` | Alçak `sine` (80 Hz) + kısa sönüm — vurgu kesmelerinde | Deterministik, anahtarsız, **çevrimdışı**, telif sorunu yok. `motor_durum()` yetenek listesine eklenir (FFmpeg varsa her zaman `var` — E4'ün `edge-tts` istisnası buraya uygulanmaz). **Miks kuralı — sıra pazarlık edilmez:** efektler VO'nun **altında** (varsayılan −20 dB, gramerden gelir) ve **two-pass loudnorm adımından önce** karışır. Sonra karıştırılırsa hedef LUFS kayar ve `render_kontrol` her turda aynı `ses_seviyesi` aşımını raporlar — D5'in kapattığı deliğin yeniden açılması olurdu. **Kritik ayrıntı:** `seslendirme_uret` **gerçek** süreyi döner. TTS'in kaç saniye süreceği önceden bilinemez; EDL bu gerçek süreye göre yeniden hizalanır. Bu, "planlanan" ile "gerçekleşen" arasındaki tek belirsizlik noktasıdır ve açıkça yönetilir — önceki projede diffusion çıktısının belirsizliği hiçbir yerde böyle kapatılmıyordu. **Kritik ayrıntı — iki kare kavramı, iki farklı ölçek. Karıştırma.** Bu bölümde ölçek alan iki araç var ve isimleri birbirini çağrıştırıyor: | Araç | Kareler ne işe yarar | Ölçek | Değiştirilebilir mi | | --- | --- | --- | --- | | `kare_cikar(dosya, saniyeler[], olcek=0.5)` | **Denetim** — `gorsel-denetci` bakar, videoya girmez | Varsayılan **yarı** (540×960) | Evet — `yonetmen` `olcek=1.0` isteyebilir | | `metin_animasyonu_uret(spec)` | **Render** — doğrudan videoya bindirilir | **Tam çözünürlük** | **Hayır. Asla küçültülmez** | `kare_cikar`'ın yarı çözünürlük varsayılanı bir bağlam tasarrufudur: tam çözünürlükte her kare ~1.5k token, beş kare ≈ 8k, her turda. Yarıya indirmek güvenlidir çünkü `gorsel-denetci`'nin yargıladığı şey **kompozisyon, kalabalık ve kadraj**tır; bunlar yarı çözünürlükte aynı görünür. Metin okunabilirliği ve kontrast ise **zaten deterministik ölçülüyor**: gerçek piksellerden kontrast (`metin_katmani_uret` / `metin_animasyonu_uret`), okuma hızı (`edl_kontrol`), kırpılma (`katman_kontrol`). Vision ajanının bu işi yeniden yapmasına gerek yok. Bir kırpılma veya okunabilirlik şüphesinde `yonetmen` `olcek=1.0` ile tam çözünürlük ister — bu bir **karardır** ve günlüğe yazılır. Aynı mantığı animasyon karelerine uygulamak videonun **kendisini** bozar: onlar denetlenecek bir kanıt değil, teslim edilecek üründür. `olcek` parametresi `metin_animasyonu_uret`'in imzasında yoktur ve eklenmez. --- ## 13. Veri sözleşmeleri Alan adları **pazarlık edilmez**. Üretici ajan kendi kafasına göre alan adı uyduramaz; `arac/*_kontrol.py` bunu zorlar. ### `eserler/brief_karti.json` ```json { "urun": "…", "kategori": "…", "kitle": { "yas": "25-40", "baglam": "…", "aci_noktasi": "…" }, "tek_mesaj": "12 saat sonra hâlâ sıcak", "kanitlar": [ { "id": "K1", "iddia": "12. saatte 61°C", "kaynak": "bağımsız test raporu" } ], "yasak_iddialar": [ { "ifade": "dünyanın en iyisi", "gerekce": "kanıtlanamaz üstünlük" } ], "cta": "Bugün dene", "marka_id": "termos-markasi", "aciler": [ { "id": "A1", "ad": "kanit", "tez": "Sayı konuşsun — bağımsız test sonucu merkeze alınır", "hook_tipi": "sayi", "yapi_onerisi": ["iddia", "kanit", "kanit_pekistirme", "cta"], "riski": "Duygusal bağ kurmaz, kurumsal durabilir" }, { "id": "A2", "ad": "an", "tez": "Sabah rutininin içinden bir an; ürün o anın parçası", "hook_tipi": "sahne", "yapi_onerisi": ["an", "sorun", "cozum", "kullanim", "cta"], "riski": "Kanıt geri planda kalır, iddia zayıflar" }, { "id": "A3", "ad": "karsitlik", "tez": "Soğuk çay / sıcak çay — önce-sonra karşıtlığı", "hook_tipi": "karsitlik", "yapi_onerisi": ["olumsuz_an", "kesme", "olumlu_an", "kanit", "cta"], "riski": "Klişeye kayabilir" } ], "secilen_aci": "A2", "secim_gerekcesi": "Kitle sabah rutininde; kanıt açısı bu markanın v1'inde kullanıldı", "gorulen_ozellikler": [ { "kaynak": "girdi/varliklar/urun-01.jpg", "gozlem": "mat siyah gövde, bakır renk kapak halkası, gövdede kabartma logo" }, { "kaynak": "girdi/brief.pdf s.2", "gozlem": "test tablosu: 0/6/12. saat sıcaklık ölçümleri" } ], "ton": [ "sakin", "kanıta dayalı" ], "hedef": { "sure_sn": 18, "en_boy": "9:16", "platform": "instagram-reels", "dil": "tr" }, "marka": { "palet": ["#1B4332","#D8F3DC"], "font": "Inter", "logo": "girdi/marka/logo.png" }, "oz_denetim": { "…": "§9.1" } } ``` **`aciler[]` — neden üç, neden yapısal olarak farklı (EK-E1).** Reklamcılıkta standart pratik müşteriye tek yol değil üç yol sunmaktır. Burada bunun ikinci bir işlevi var: şartname tek bir reklam iskeletini dayatmasın diye **yapı, açıdan türer**. Üç açı **birbirinin varyasyonu olamaz**; farklı `hook_tipi` ve farklı `yapi_onerisi` taşımak zorundadır. Zorunlu alanlar: `id`, `ad`, `tez`, `hook_tipi`, `yapi_onerisi[]`, `riski`. Kart düzeyinde ayrıca `marka_id`, `secilen_aci`, `secim_gerekcesi` zorunludur. | Kim | Ne yapar | | --- | --- | | `strateji` | Üç açıyı üretir, birini seçer, `secim_gerekcesi`'ni yazar | | `brief_kontrol` (kod) | Yalnız **etiket düzeyinde** ayrışmayı ölçer: üç kayıt var mı · `hook_tipi`'ler benzersiz mi · `yapi_onerisi` dizileri birbirinden farklı mı · `secilen_aci` çözülüyor mu · `riski` dolu mu | | `mesaj-denetcisi` / `yonetmen` (LLM) | Açıların **gerçekten** farklı olup olmadığını yargılar — aynı fikrin üç etikete bölünmesini kod göremez | Kapı **hangi açının seçileceğine karışmaz**; seçim `yonetmen`'in (M1'de `strateji`'nin, gerekçesi kartta) kararıdır — §2. **`hook_tipi` kapalı sözlüktür.** Serbest bırakılırsa `"sayi"` / `"sayı"` / `"rakam"` üç ayrı etiket olur, "benzersizlik" ölçümü **her zaman geçer** ve kapı hiçbir şey ölçmemiş olur — C3'ün birebir tekrarı. Sözlük `arac/durum.py` içindedir (§8.2, `HOOK_TIPLERI`) ve `strateji`'nin görev metnine yapıştırılır. **`yapi_onerisi` son elemanı `"cta"` olmak zorundadır.** §11.2'nin "CTA son beat'te" ölçümü buna dayanır; bu kural olmadan `islev` enum'unun açılması (EK-E3) CTA denetimini sessizce düşürürdü. ### `eserler/senaryo.json` ```json { "surum": 3, "kaynak_brief_karti": "v1", "toplam_sure_sn": 18.0, "beatler": [ { "beat_no": 1, "baslangic_sn": 0.0, "bitis_sn": 1.4, "islev": "hook", "seslendirme": "On iki saat.", "ekran_metni": "12 SAAT", "gorsel_niyet": "termos yakın plan, buhar", "iddia_var": true, "kanit_ref": "K1" }, { "beat_no": 4, "baslangic_sn": 12.0, "bitis_sn": 16.0, "islev": "kullanim", "seslendirme": "Yanında taşı.", "ekran_metni": "HER YERDE", "gorsel_niyet": "çantaya konurken", "iddia_var": false, "kanit_ref": null } ], "seslendirme_tam_metin": "…", "kelime_sayisi": 47, "oz_denetim": { "…": "§9.1" } } ``` Zorunlu alanlar: `beat_no:int`, `baslangic_sn:float`, `bitis_sn:float`, `islev:str` (**serbest metin — ancak `secilen_aci.yapi_onerisi` dizisindeki bir değere karşılık gelmeli**, EK-E3), `ekran_metni:str`, `gorsel_niyet:str`, **`iddia_var:bool`**, **`kanit_ref:str|null`**. **`islev` enum'u neden açıldı (EK-E3).** Kapalı `{hook, gelistirme, kanit, kullanim, cta}` listesi tek bir reklam yapısını dayatıyordu: her koşu aynı iskeleti üretiyordu, yalnız içerik değişiyordu. Artık **yapı açıdan türer**: `senaryo_kontrol` sabit listeye değil, **`brief_karti.secilen_aci`'nin `yapi_onerisi` dizisine** karşı ölçer. Ölçüm hâlâ tamamen deterministiktir — kapalı küme koşu başına türetilir, kaybolmaz. `yapi_onerisi`'nin son elemanının `"cta"` olma zorunluluğu (§13/EK-E1) sayesinde "CTA son beat'te" ölçümü de yerinde kalır. **Neden `iddia_var` ayrı bir alan (B2).** Bir Python aracı, bir cümlenin iddia içerip içermediğini belirleyemez — bu semantik yargıdır ve §2 tablosuna göre **yargı katmanına** aittir. Araç bunu yapmaya kalkarsa ya regex sezgiselliğine düşer (sessiz yanlış) ya hiç kontrol etmez (alan kaybolur — §11.2'nin kendi uyardığı `kronoloji_ref` senaryosu). Bu yüzden yargı **üreticiye beyan ettirilir**, araca yalnız referans bütünlüğü ölçtürülür. Görev bölüşümü: | Kim | Ne yapar | | --- | --- | | `metin-yazari` | Her beat'te `iddia_var`'ı **beyan eder**; `true` ise `kanit_ref` doldurur, `false` ise `null` bırakır | | `senaryo_kontrol` (kod) | Yalnız üç deterministik şeyi ölçer: alan var mı · `true` ise `kanit_ref` dolu mu · dolu ise `brief_karti.kanitlar[].id` içinde çözülüyor mu | | `mesaj-denetcisi` (LLM) | `iddia_var`'ın **doğruluğunu** yargılar: iddia olduğu hâlde `false` işaretlenmiş beat'i `kanit_eksik` konusuyla raporlar | Araç `iddia_var: false` beyanını sorgulamaz — sorgulasaydı §2'yi çiğnerdi. Yanlış beyanı yakalayan şey kapı değil, denetçidir; §6'da `mesaj-denetcisi`'nin ölçütü zaten budur. ### `eserler/gorsel_plan.json` Her plan: `plan_no`, `beat_ref`, `varlik_kaynagi` ∈ {stok, yerel, prosedurel, urun_foto}, `varlik_sorgusu`, `katmanlar[]` (`{tur, z, kutu, icerik}`), `hareket` (`{tur: ken_burns|kaydirma|sabit, yon, hiz}`), `palet_kullanimi`. Kart düzeyinde ayrıca **zorunlu**: `stil_grameri` (dosya adı, uzantısız) ve `secim_gerekcesi`. ### `girdi/stil/.json` — kurgu grameri (EK-E3) Tek şablon şartnameye gömülmez; havuzdan **seçilir**. Her gramer deterministik render için bir **tarif**tir — render hâlâ kodla yapılır, ama tek görünüm dayatılmaz. ```json { "ad": "belgesel-kesme", "kesme_ritmi": { "ortalama_plan_sn": 2.4, "sapma": 0.8 }, "hareket": { "izinli": ["sabit", "hafif_kaydirma"], "yasak": ["ken_burns"] }, "tipografi": { "konum": "alt_ucte_bir", "punto_orani": 0.045, "maks_satir": 2, "giris": { "tur": "yukselerek_belirme", "sure_sn": 0.35, "egri": "cubic_out", "kayma_px": 40, "stagger_sn": 0.06, "birim": "kelime" }, "cikis": { "tur": "solarak", "sure_sn": 0.20, "egri": "cubic_in_out" } }, "parallax": { "arka_plan_hiz_orani": 0.4 }, "izgara": { "kenar_bosluk_px": 80, "taban_izgara_px": 60 }, "gecisler": { "varsayilan": "kesme", "vurgu": "olcek_gecisi" }, "ses": { "muzik_kazanc_db": -22, "vo_onde": true }, "ses_efekti": { "kesmede": "yok", "vurguda": "whoosh", "kazanc_db": -20 }, "uygun_aci_tipleri": ["an", "karsitlik"] } ``` M2'de en az üç gramer tanımlanır: `kinetik-tipografi`, `makro-urun`, `belgesel-kesme`. `sanat-yonetmeni` grameri `secilen_aci` ve `gecmis_ozeti()`ne bakarak seçer. **Aynı markada arka arkaya aynı grameri seçmek gerekçe ister** — bu bir yasak değil, beyan yükümlülüğüdür; kod grameri seçmez, gerekçenin varlığını ölçer. **Hareket dili gramerde yaşar — yeni kavram icat edilmez.** `tipografi.giris` alanı zaten vardı; string olmaktan çıkıp bir **nesneye** genişledi, yanına `cikis`, `parallax`, `izgara` ve `ses_efekti` eklendi. Ayrım korunur: **gramer adlandırır, render motoru uygular.** `kurgucu` animasyon parametresi **uydurmaz**; `girdi/stil/.json`'dan okur ve `metin_animasyonu_uret`'e aynen geçirir (§12, §18.18). Böylece görünüm markaya göre tutarlı kalır ve reklamlar arası çeşitlilik **gramer seçimiyle** sağlanır — zarla değil (§18.13). **Profesyonel görünümü yapan altı şey — somut değerlerle.** Gramer yazarken bu tabloya bakılır; her satır bir gramer alanına karşılık gelir: | # | Unsur | Kural | Amatörlük belirtisi | | --- | --- | --- | --- | | 1 | **Easing** | Girişlerde `cubic_out` veya `expo_out`. `dogrusal` yalnız bilinçli mekanik etki için | Doğrusal hareket — 1 numaralı işaret | | 2 | **Stagger** | Kelime başına 0.04–0.08 sn gecikme | Tüm metnin aynı anda belirmesi | | 3 | **Zamanlama** | Giriş 0.25–0.45 sn · bekleme ≥ okuma süresi · çıkış 0.15–0.25 sn | Giriş/çıkış yokluğu (M1 çıktısının durumu) | | 4 | **Parallax** | Arka plan hareketi ön planın ~%40'ı | Her şeyin aynı hızda kayması veya hiç kaymaması | | 5 | **Izgara** | Kenar boşluğu sabit (80 px), taban çizgisi 60 px ızgarada | Rastgele `y` değerleri | | 6 | **Ses tasarımı** | Vurgu kesmelerinde `whoosh`, −20 dB | Yalnız VO + müzik; geçişlerin sessiz olması | 6. madde, algılanan kaliteyi en az emekle en çok yükselten kalemdir ve varlık dosyası gerektirmez — efektler sentezlenir (§12 `ses_efekti_uret`). Bu değerler **konvansiyondur, sözleşme değil**: `edl_kontrol` çoğunu aşım sınıfında ölçer (§11.4) ve bir tasarımcı gerekçesiyle dışına çıkabilir. Tabloyu şartnameye koymanın sebebi tek bir görünümü dayatmak değil, gramer yazarken hangi eksenlerin **kararlaştırılması gerektiğini** listelemektir. ### `eserler/zaman_cizelgesi.json` (EDL) ```json { "cozunurluk": "1080x1920", "fps": 30, "toplam_sure_sn": 18.0, "klipler": [ { "sira": 1, "baslangic_sn": 0.0, "bitis_sn": 1.4, "kaynak": "ara/katmanlar/plan01.png", "tur": "gorsel", "hareket": { "tur": "ken_burns", "olcek": [1.0, 1.08] }, "gecis_sonrasi": { "tur": "kesme", "sure_sn": 0 } } ], "katmanlar": [ { "z": 10, "kaynak": "ara/katmanlar/logo.png", "baslangic_sn": 15.8, "bitis_sn": 18.0, "konum": [80, 1700] }, { "z": 20, "kare_dizini": "ara/animasyon/v4-metin01", "fps": 30, "baslangic_sn": 0.2, "bitis_sn": 1.6, "konum": [80, 700], "pay_px": 40, "animasyon": { "giris": { "tur": "yukselerek_belirme", "sure_sn": 0.35, "egri": "cubic_out", "kayma_px": 40, "stagger_sn": 0.06, "birim": "kelime" }, "bekleme_sn": 0.85, "cikis": { "tur": "solarak", "sure_sn": 0.20, "egri": "cubic_in_out" }, "kare_sayisi": 42, "kaynak_grameri": "belgesel-kesme" } } ], "sesler": [ { "kanal": "vo", "kaynak": "ara/ses/vo.mp3", "baslangic_sn": 0.0, "kazanc_db": 0 }, { "kanal": "muzik", "kaynak": "girdi/varliklar/muzik.mp3", "kazanc_db": -18 }, { "kanal": "efekt", "kaynak": "ara/ses/whoosh-01.wav", "baslangic_sn": 6.0, "kazanc_db": -20 } ], "hedef_lufs": -14.0 } ``` **Katmanın iki biçimi var; ayrımı `animasyon` alanı yapar:** | Biçim | Zorunlu alanlar | Kim ölçer | | --- | --- | --- | | **Statik** | `kaynak` (tek PNG), `baslangic_sn`, `bitis_sn`, `konum`, `z` | `katman_kontrol` — tek dosya | | **Animasyonlu** | `kare_dizini`, `fps`, `pay_px`, `animasyon{giris, bekleme_sn, cikis, kare_sayisi}` + statik alanların hepsi (`kaynak` hariç) | `katman_kontrol` — **tüm kareler** (§11.11) · `edl_kontrol` — zamanlama (§11.4) | `animasyon` alanı yoksa katman statiktir; §11.4'ün animasyon satırları atlanır (`"atlandi": "animasyon_yok"`) ve bu bir ihlal **değildir** — logo ve künye katmanlarının hareketsiz olması normaldir. `pay_px` EDL'de **taşınır**, yeniden hesaplanmaz: `metin_animasyonu_uret` dönüşünden gelir (§12) ve `zaman_cizelgesi_render` bindirirken `konum`dan düşer. İki yerde hesaplanan bir sayı ilk sapmada iki farklı doğruluk üretir — §11.5'in `olc()` için koyduğu kuralın aynısı. `kanal: "efekt"` sesleri D1'i bozmaz: `render_kontrol`'ün sessizlik ölçümü yalnız `kanal: "vo"` stem'i üzerinde koşar (§11.5). Efektler `loudnorm` adımından **önce** mikse girer (§12). ### Denetim çıktısı (beş denetçi için özdeş — yanıt olarak döner, dosyaya yazılmaz) ```json { "denetci": "mesaj-denetcisi", "eser_surum": "v2", "puan": 4.5, "bulgular": [ { "konu": "hook_gecikmesi", "siddet": "kritik", "gozlem": "İlk ürün planı 2.8 sn'de", "olcum_dayanagi": "senaryo.json → beatler[0].bitis_sn=2.8", "somut_oneri": "Beat 1'i 1.2 sn'ye indir" } ], "kritik_bulgu": true, "guven": "yuksek", "olcemedigim": ["müzik seçiminin duygusal uyumu", "6.0 sn'deki kesme ritmik olarak erken duruyor — benim şeridim değil, ritim-denetcisi bakmalı"] } ``` `konu` alanı **`durum.KONULAR` sözlüğünden** seçilir (§8.2, §9.3) **ve denetçinin kendi şeridinde olmak zorundadır** (`durum.SERITLER`); ikisinin de ihlali `denetim_ayikla` kapısında yakalanır ve **bir kez** geri sorulur. `siddet` ∈ {kritik, onemli, kucuk}. > Örnekteki bulgunun sahibi bilinçli olarak `mesaj-denetcisi`'dir: > `hook_gecikmesi` mesaj şeridine düşer (§8.2). Aynı gözlemi `ritim-denetcisi` > yapsaydı bulgu **açamaz**, `olcemedigim`'e yazardı — örnekteki ikinci > `olcemedigim` maddesi bunun ters yöndeki hâlidir. `olcemedigim` alanı zorunludur: denetçi neyi **ölçemediğini** beyan eder. Ölçemediği şeyde puan vermez — estetik yargı `guven: dusuk` ile döner. **Şerit dışı gözlemler bu listede önceliklidir** (§9.3): tavan dolduğunda önce ölçülememiş estetik notlar düşer, şerit dışı gözlem düşmez. Biri kayıtsız bir izlenim, diğeri kaybolursa **hiç açılmayacak** bir bulgudur. **Yanıt tavanı şemanın parçasıdır** (§11.6): `bulgular[]` ≤ 5 (ihlal), `gozlem` ve `somut_oneri` ≤ 200 karakter (aşım), `olcemedigim[]` ≤ 3 (aşım). Alt ajanın **dönüşü** de şefin bağlamına girer; sınırın sebebi budur. Beşten fazla bulgusu olan denetçi en ağır beşini seçer, kalanını `olcemedigim`'e özetler — önceliklendirme talebidir, bilgi kaybı değil. ### Karar çıktısı §10'daki `yonetmen` şeması. --- ## 14. Bütçe, durma koşulları, eskalasyon ### 14.0 "Tur" nedir — bütçenin birimi Bu tanım olmadan §14'ün aritmetiği tutmaz, o yüzden tablodan önce geliyor. > **Bir tur, `yonetmen`'in bir karar döngüsüdür:** bir rotanın üretici(ler)e > verilmesi ve sonucunun denetlenmesi. **Tur harcayan tek şey, bir üreticiye iş > verilmesidir.** Tur **harcamayan** çağrılar: denetçi çağrıları (üçü birden), `yonetmen` çağrısı, müzakere turu (§10b), ad-hoc denetçi (§10c), `denetim_ayikla` yeniden sorması (§11.6), teknik yeniden denemeler (§12), kapı koşumları. Çok hedefli rota (§10a) **tek tur**dur: `yonetmen` aynı turda hem `kurgucu`'ya hem `sanat-yonetmeni`'ne iş verirse bu 1 tur harcar, 2 değil. Aksi hâlde mimarinin teşvik ettiği davranış (tek kararda çok noktaya müdahale) bütçeyi iki kat hızlı yerdi. `tur_ac()` bu yüzden tek ajan adı değil, **rotanın tamamını** alır (§8.2). `eser_basina_tur: 3` ise şu demektir: **aynı eser** en fazla 3 kez yeniden üretilir; 4. kez rota gerekiyorsa bir üst kata çıkılır veya eskale edilir. Bir tam döngü (4 üretici + 3 denetçi + 1 yönetmen) bu tanımla **1 tur**dur; 12 turluk bütçe en az 12 karar döngüsü demektir. §16 M3'ün "en az 3 farklı rota" ölçütü bu tanımla ulaşılabilir. | Sınır | Değer | | --- | --- | | Toplam tur | 12 | | Eser başına tur | 3 | | Müzakere turu | oturum başına 2 | | **Ajan düşünme süresi** (`dusunme_dk`) | 45 dk — durma koşulu 6 **yalnız buna** bakar | | **Teknik icra süresi** (`icra_dk`) | ölçülür ve raporlanır, **sınır değildir** | | Render zaman aşımı | 120 sn | | Teknik yeniden deneme | 3 (tur harcamaz) | | Maksimum video süresi | 60 sn | **Durma koşulları** — `yonetmen` bunları *okur*, kod uygulamaz: | # | Koşul | Sonuç | | --- | --- | --- | | 1 | Açık kritik bulgu yok + tüm kapılar geçti + ölçüm hedeflerde + **açık bulguların sahipleri bu turda fiilen koştu** (hiçbiri `askida` değil) | Kabul | | 2 | `harcanan_tur == toplam_tur` | Eskale | | 3 | Bir bulgunun `tekrar == 3` | Eskale | | 4 | Kritik bulgu + `guven: dusuk` | Eskale (emin olunmayan ağır suçlama) | | 5 | Bir eser 3 turdur geçersiz | Eskale | | 6 | `harcanan_dusunme_dk >= dusunme_dk` | Eskale | **Neden iki ayrı süre sayacı (G5).** Tek bir 30 dakikalık duvar saati, dokuz ajanın çağrıları + TTS ağ gidiş-dönüşü + 2–3 render ile **kaliteden bağımsız** aşılır; sistem "süre doldu" diye eskale eder — ders sunumunda gösterilebilecek en kötü başarısızlık türü, çünkü mimariyle ilgisi yoktur. Ayrım şu ilkeye dayanır: **teknik icra süresi bir kalite sinyali değildir.** Render 4 dakika sürdü diye orkestrasyon başarısız sayılamaz. `icra_dk` (render + TTS + kapı koşumları duvar saati) ayrı ölçülür, `durum/kayit/` altına yazılır ve eskalasyona **sebep olmaz**; yalnız `dusunme_dk` bütçedir. **Koşul 1'in dördüncü şartı koşullu denetçi çağrısının bedelidir (§10e).** Bir denetçi o turda çağrılmadıysa açık bulgusu `askida` kalır: ne kapanır ne `tekrar` artar (§9.3/C4). O hâldeyken kabul vermek, denetimi atlamayı "optimizasyon" adı altında meşrulaştırır. Kabul, **tüm açık bulgu sahiplerinin taze koştuğu** bir turda verilir; `ozet_ver()`'in `acik_bulgular[].durum` alanı bu şartı `yonetmen`'in gözü önüne koyar (§8.2). **Puan farkı bir durma koşulu DEĞİLDİR.** Denetçiler farklı boyutlara bakar. Görsel 9.0 / ritim 3.0 bir çelişki değil, mimarinin yakalamak için var olduğu durumdur → §10b müzakere turu veya rota kararı uygulanır. **Eskalasyon formatı** — insana yapılandırılmış özet, ham log değil: ```json { "tip": "eskalasyon", "tur": 7, "sebep": "bulgu_ucuncu_tekrar", "bulgu": { "id": "B-002", "konu": "guvenli_alan", "tekrar": 3 }, "denenenler": [ "kurgucu: alt yazı y=1650", "sanat-yonetmeni: kutu yeniden konumlandırma" ], "kalici_sorun": "Reels güvenli alanı ile CTA konumu bağdaşmıyor", "insana_sorulan": "CTA'yı üst üçte bire mi taşıyalım, süreyi mi uzatalım?", "secenekler": [ "CTA üstte, logo altta", "Süreyi 21 sn'ye çıkar", "Alt yazıyı kaldır, sesle ver" ] } ``` --- ## 15. Bağlam izolasyonu Önceki projede bu kural bir kez tutmadı: şef 456k token biriktirip bağlam sınırında durdu, montaja varılamadı. Sebep aritmetiği: tek büyük eseri birden çok denetçiye, birden çok tur boyunca taşımak. Burada üç kural **sırasıyla**: **1. Şef eser okumaz.** `strateji`nin kartını, senaryoyu, EDL'i veya videoyu şef **açmaz.** Şefe yeten şey `durum.ozet_ver()` çıktısıdır. Esere bakma isteği, kalite yargısına girme isteğidir — o `yonetmen`in işi. **2. İçerik değil yol geçir.** Ajanların `Read` yetkisi var. JSON gövdesini görev metnine yapıştırma. Doğru görev metni: ``` [1 — SABİT: ölçüt ve yollar] Sahne ritmini denetle. EDL: eserler/zaman_cizelgesi.json Ölçüm raporu: ciktilar/olcum-v2.json + durum/kayit/olcum/zaman_cizelgesi-v2.json Kareler: ara/kareler/v2-{0.5,1.4,6.0,12.0,17.5}.png (yarı çözünürlük) Ölçütün: eserler/olcut_ritim.json [2 — SABİT: çıktı sözleşmesi] Çıktını denetim şemasında YANIT OLARAK döndür; dosyaya yazma. Senin konuların (yalnız bunlardan seçebilirsin): okuma_hizi, kesme_ritmi, olu_zaman, ses_seviyesi, sessizlik_boslugu, sure_sapmasi Şeridin dışında bir sorun görürsen bulgu AÇMA — olcemedigim'e yaz, hangi denetçiye ait olduğunu söyle. Tavan: en çok 5 bulgu · gozlem ve somut_oneri ≤ 200 karakter · olcemedigim ≤ 3. [3 — DEĞİŞKEN: bu turun bağlamı] Tur 4. Açık bulgun: B-004 okuma_hizi (2. kez). ``` Üç bloğun sırası keyfi değildir (§15.4): 1 ve 2 turdan tura aynı kalır ve önbelleğe girer, 3 her çağrıda değişir. Ters sıralamak sabit kısmı her turda yeniden ücretlendirir. **3. Denetçi kartlarını ayır.** Her denetçi yalnız kendi ölçütünü okur. `mesaj-denetcisi` EDL'i okumaz; `ritim-denetcisi` marka paletini okumaz. Bu bir talimat **değil**, `brief_karti.json`'dan üretilen ayrı projeksiyonlarla **dosya sınırında** zorlanır: `arac/kart_bol.py` (§11.12). Önceki projede aynı desen denetim yükünü sahne başına 64 KB → 21 KB indirmişti ve o proje bağlam duvarını **bu araç sayesinde** aşabilmişti; aracı yazmamak bu projeyi aynı noktada geriye düşürür. Ayrımın ikinci yarısı **şerittir** (§8.2/`SERITLER`): denetçiye yalnız kendi şeridinin `konu` listesi geçirilir. Diğer 16 konuyu hiç görmez — bu hem bağlam tasarrufudur hem `tekrar` sayacının anahtarını korur (§9.3). | Geçir | Geçirme | | --- | --- | | Net hedef + başarı ölçütü | Ham düşünce zinciri | | Dosya yolu | Dosya içeriği | | Öğrenilenler defteri (§9.2) | Diğer turların tam geçmişi | | Beklenen çıktı şeması + yanıt tavanı (§11.6) | Diğer denetçinin puanı/kararı | | **Kendi şeridinin** `konu` listesi (§8.2 `SERITLER`) — denetçi listeden seçer | `KONULAR`'ın tamamı; diğer şeritlerin konuları | | Denetçinin **kendi projeksiyonu** (`olcut_*.json`, §11.12) | Ham `brief_karti.json` | | — | Diğer denetçinin açtığı bulgular (§10b hariç) | **4. Görev metnini önbellek dostu sırala.** Ajan tanımı ve `CLAUDE.md` sabittir, dolayısıyla önbelleğe girer. Görev metninin **başına** tur sayacı, zaman damgası gibi her çağrıda değişen veri koymak bu önbelleği kırar ve sabit kısmın tamamını yeniden ücretlendirir. Sıra şudur: 1. Sabit ölçüt ve dosya yolları 2. Beklenen çıktı şeması + şerit `konu` listesi + yanıt tavanı 3. **Değişken bağlam** — tur numarası, öğrenilenler, açık bulgular Bedava kazanç; kod değişikliği gerektirmez, yalnız `CLAUDE.md`'deki görev metni şablonunun sırası. Aşağıdaki örnek görev metni (§15.2) bu sıraya göre yazılmıştır. --- ## 16. Kilometre taşları Sırayla kur. Bir aşamanın kabul ölçütü karşılanmadan sonrakine geçme. ### M1 — Dikey dilim: uçtan uca çalışan reklam **Kur:** `arac/durum.py` (tam, testleriyle) · `mcp_sunucu/uretim_mcp.py` (`motor_durum`, `arka_plan_uret`, `metin_katmani_uret`, `seslendirme_uret`, `zaman_cizelgesi_render`, `video_olc`) · kapılar: `brief_kontrol`, `senaryo_kontrol`, `render_kontrol` · ajanlar: `strateji`, `metin-yazari`, `kurgucu`, `mesaj-denetcisi`, `yonetmen` · `CLAUDE.md` **Kapsam dışı:** stok API, `sanat-yonetmeni`, `gorsel-denetci`, `ritim-denetcisi`, müzakere, ad-hoc denetçi, stil grameri havuzu (EK-E3), `durum/gecmis/` (EK-E2), `ozgunluk-denetcisi` (EK-E4). **Kapsam içi (EK-E1, ek bulgunun önerdiğinden bir milestone erken):** `strateji` üç açı üretir ve birini seçer; `brief_kontrol` ayrışmayı ölçer. Gerekçe §16 sonundaki nota bakınız. **Oturum konfigürasyonu:** `durum.baslat(..., aktif_eserler=["brief_karti.json", "senaryo.json", "zaman_cizelgesi.json"])` — `gorsel_plan.json` `kapsam_disi` doğar, kaskadı kesmez, `kurgucu`'yu bloklamaz (§8.4). **Çıktı:** 15 sn, 1080×1920, prosedürel arka plan + kinetik tipografi + TTS. **Kabul ölçütleri** — hepsi doğrulanmalı: 1. `python arac/render_kontrol.py ciktilar/reklam-v1.mp4 --json` → çıkış 0 2. Ses seviyesi −14 LUFS ±1.0, süre hedefe ±0.2 sn. **TTS yeteneği yoksa M1 kabul edilemez** (E4): altyazı modu geçerli bir M1 çıktısı değildir, çünkü bu ölçüt sessiz videoyla karşılanamaz. `motor_durum()` TTS'i `yetenek_yok` bildiriyorsa M1'i "geçti" sayma — durumu açıkça raporla, internet/önbellek sorununu çöz, sonra tekrar koş. 3. Yansıma döngüsünün fiilen koştuğu kanıtlanmış. İki geçerli kanıt yolu var; **hangisi olduğu raporda açıkça yazılır, karıştırılmaz** (G4): - **(3a) Doğal:** gerçek koşuda en az bir tur `duzelt` kararıyla v2 üretildi ve ilgili bulgu defterde `kapandi` (kapatan: `denetim`, §9.3/C4). - **(3b) Sentetik:** v1 temiz çıktıysa döngü `testler/senaryolar/bozuk_v1/` altındaki **bilerek bozuk** eserle koşturulur; kayıt gösterilir ve bunun sentetik olduğu raporda **açıkça** belirtilir. Gerekçe: v1'in temiz çıkması bir başarıdır, ölçüt kaybı değil. Tek yol bırakmak, insanı ölçütü uydurmaya (yapay hata enjekte edip "doğal oldu" demeye) iter ve §20'nin *"geçmeyen ölçütü yuvarlama"* ilkesiyle çelişen bir teşvik yaratır. İki yol da geçerli kanıttır; **etiketi yanlış koymak** geçersizdir. 4. `durum/oturum.json` içinde: ≥1 karar, ≥1 bulgu, ≥1 öğrenilen kayıt 5. `pytest testler/` yeşil 6. **Video insan gözüyle izlenebilir** — metin okunuyor, ses net, kesmeler düzgün. Bu ölçüt otomatik değil; sen izle ve dürüst rapor et. 7. `brief_karti.json` üç yapısal olarak farklı açı taşıyor (`hook_tipi`'ler benzersiz, `yapi_onerisi` dizileri farklı) ve `secilen_aci` gerekçesiyle kayıtlı. `brief_kontrol.py`, `testler/ornekler/` altındaki **bilerek benzeştirilmiş** kartı (iki açı aynı `hook_tipi`) reddediyor (EK-E1) 8. `senaryo.json`'daki `islev` değerleri sabit listeden değil, seçilen açının `yapi_onerisi` dizisinden çözülüyor (EK-E3'ün şema tarafı) ### M2 — Paralel denetim + gerçek varlıklar **M2'ye başlamadan kapatılacaklar (zorunlu, sıra bu):** Üç yeni denetçi eklenmeden **önce** yerinde olmalı, sonra uygulamak kurulanı sökmek olur. | # | İş | Neden şimdi | | --- | --- | --- | | 1 | `durum.SERITLER` + `bulgu_ekle` şerit denetimi + `denetim_ayikla --denetci` (§8.2, §9.3, §11.6) | M1'de tek denetçi olduğu için zararsız görünen şerit ihlali, M2'de `tekrar` sayacını sessizce ikiye böler ve **eskalasyonu tamamen öldürür** | | 2 | Mevcut şerit dışı bulguların göçü: `bulgu_kapat(id, sebep="serit_gocu", kapatan="kapsam")` | Açan denetçinin artık yetkisi yok; §9.3'ün kapanma kuralı onları **asla** kapatamaz — ölümsüz bulgu olurlar. Silinmezler, kapatılırlar; sorun gerçekse yetkili denetçi temiz sayaçla yeniden açar | | 3 | `CLAUDE.md` şartname atıflarından arındırılır (§17) | Tek seferlik, ucuz, kalıcı kazanç. Şef bir üretim koşusunda 102 KB'lık şartnameyi okumamalı | | 4 | `denetim_ayikla`'ya `sys.stdin.reconfigure(encoding="utf-8")` (§11.6/E2) | Kapının kendisi veri bozuyor; boru hattından geçen Türkçe karakter kayboluyor | | 5 | `bulgu_ekle` **tur içi** çakışması: aynı denetimde iki bulgu aynı `konu`yu kullanınca `tekrar` şişiyor ve `siddet` eziliyor | §9.3'ün kastı **turlar arası** tekrardır. Sahte "rotayı değiştir" sinyali üretip yapay eskalasyona götürür | **Ekle:** `sanat-yonetmeni`, `gorsel-denetci`, `ritim-denetcisi` · `varlik_ara`, `kare_cikar`, `metin_animasyonu_uret`, `ses_efekti_uret` MCP araçları · `plan_kontrol.py`, `edl_kontrol.py`, `kart_bol.py`, `egri.py` · kaskad geçersizleştirme (§8.3) · müzakere turu (§10b) · koşullu denetçi çağrısı (§10e) · **`girdi/stil/` gramer havuzu, hareket dili dahil (EK-E3) · `durum/gecmis/` + dört `durum.py` fonksiyonu (EK-E2)** **Kabul ölçütleri:** 1. Üç denetçi **tek mesajda eşzamanlı** çağrılıyor (transkriptte görülebilir) 2. Denetçiler birbirinin çıktısını görmüyor — görev metinleri bunu kanıtlıyor 3. `brief_karti.json` güncellendiğinde aşağı akıştaki üç eser otomatik `gecersiz` oluyor; `kurgucu` geçersiz girdiyle çalışmayı reddediyor 4. En az bir çelişkili denetim vakasında müzakere turu koştu ve `durum.muzakereler` doldu 5. Stok API anahtarı **olmadan** sistem tam çalışıyor; anahtar eklenince `varlik_ara` stok yoluna geçiyor — ikisi de test edildi 6. `girdi/stil/` altında ≥3 gramer var; `sanat-yonetmeni` seçimini `gorsel_plan.stil_grameri` + `secim_gerekcesi` ile gerekçelendiriyor; `plan_kontrol.py` gramerin `hareket.yasak` listesini çiğneyen bir planı reddediyor (EK-E3) 7. `durum/gecmis/.json` bir üretim kaydı taşıyor — **yalnız kabul edilen** üretim yazılmış — ve `gecmis_ozeti()` çıktısı `strateji`'nin görev metninde görünüyor (transkript kanıtı) (EK-E2) 8. Oturum arşivlendiğinde `durum/gecmis/` **silinmiyor** ve bir sonraki oturumda okunabiliyor **Şerit disiplini ve bağlam ekonomisi (EK-BULGU-02):** 9. `test_seritler_konulari_tam_boler` geçiyor: `SERITLER` değerlerinin birleşimi `KONULAR`'a **eşit** ve ikili kesişimlerin hepsi **boş**. Yeni bir `konu` eklendiğinde bu test kırılır ve ekleyeni bir şeride yerleştirmeye zorlar — sözlüğün sahipsiz büyümesi yapısal olarak engellenmiş olur 10. Şerit dışı `konu` içeren **sentetik** bir denetçi yanıtı `denetim_ayikla.py --denetci `'de yakalanıyor, **bir kez** geri soruluyor ve bu **tur harcamıyor**; aynı yanıt `bulgu_ekle()`'ye zorla verildiğinde `ValueError` alıyor 11. `grep -c "§" CLAUDE.md` → **0** ve şef bir üretim koşusunu `REKLAM-ORKESTRA-PROJE.md`'yi **hiç açmadan** tamamlıyor (transkript kanıtı). İkisi birlikte doğrulanır: `grep` ucuz proxy'dir, asıl ölçüt ikincisidir 12. `arac/kart_bol.py` dört projeksiyonu üretiyor; §11.12'deki üç değişmez testle doğrulanıyor (beyaz listeye eşitlik · yargı alanı taşımama · birleşimin kapsayıcılığı). Denetçi görev metinlerinde artık ham `brief_karti.json` **geçmiyor** 13. En az bir `duzelt` turunda `etkilenen_denetciler` dörtten az denetçi döndürdü, `yonetmen` bunu uyguladı ve gerekçesi karar günlüğünde. Aynı oturumda `askida` bir bulgu sahibi varken **`kabul` verilmediği** gösteriliyor 14. Bir denetçi şerit dışı gözlemini `olcemedigim`'e yazdı; `yonetmen` bunu okuyup ad-hoc çağrı yaptı **veya** yapmama gerekçesini günlüğe yazdı **Hareket motoru (EK-BULGU-03):** 15. `arac/egri.py` var; her eğri için `f(0)==0`, `f(1)==1` ve monotonluk testi geçiyor (`geri_don` için **aşma** testi ayrı yazılmış). `EGRILER` sözlüğü dışı bir eğri adı `edl_kontrol`'de ihlal veriyor 16. `metin_animasyonu_uret` bir kare dizisi üretiyor; `kare_sayisi == round(sure_sn * fps)` ve dizinin ilk/son karesi opaklık uçlarını gösteriyor 17. `katman_kontrol` animasyonlu katmanlarda **kırpılma bulmuyor** — tuval payı (`pay_px`) hareket genliğini karşılıyor; ölçüm **tüm karelere** uygulanıyor, örnekleme yapılmıyor 18. `edl_kontrol` animasyon zamanlamasını ölçüyor; doğrusal eğriyle üretilmiş sentetik bir EDL **aşım** raporluyor ve çıkış **0** veriyor (ihlal değil). Faz toplamı tutmayan bir EDL ise **ihlal** veriyor 19. `ses_efekti_uret` FFmpeg ile `whoosh` üretiyor; miks sonrası LUFS hâlâ hedefte (−14 ±1.0) — efekt eklemek ses hedefini kaçırtmıyor 20. **Üretilen video insan tarafından izlendi** ve metinlerin girip çıktığı, hareketin doğrusal olmadığı gözle doğrulandı. Bu ölçüt otomatik **değildir** > Ölçüt 20, M1'in 6. ölçütüyle aynı mantıktadır: animasyonun iyi olup olmadığını > hiçbir ölçüm söyleyemez. `kare_sayisi` doğru olabilir ve video hâlâ kötü > görünebilir. Ölçüm hareketin **var** olduğunu doğrular, **iyi** olduğunu değil. > **Numaralandırma notu:** EK-BULGU-02 kendi ölçütlerini 10–14 (beş madde), > EK-BULGU-03 15–20 (altı madde) diye numaralamıştı. M2'nin o an sekiz ölçütü > olduğu için EK-02'ninkiler 9'dan başlatıldı; ayrıca EK-02'nin 10. maddesi iki > ayrı doğrulama içerdiği için (değişmez testi · kapının şerit dışı konuyu > yakalaması) 9 ve 10 olarak **bölündü**. Böylece EK-02 → 9–14, EK-03 → 15–20. > İçerik değişmedi, yalnız numaralar hizalandı. ### M3 — Tam döngü + dinamik yönlendirme + CI **Ekle:** `uyum-denetcisi` (ad-hoc, §10c) · öğrenilenler enjeksiyonu (§9.2) · `arac/hepsini_dogrula.py` · `testler/` tam kapsam · eskalasyon formatı · **`arac/ozgunluk_olc.py` + `ozgunluk-denetcisi` (EK-E4)** **Kabul ölçütleri:** 1. `yonetmen` bir oturumda **en az 3 farklı rota** üretti (`kurgucu`, `metin-yazari`, `strateji`) ve her birinin gerekçesi karar günlüğünde 2. Ad-hoc `uyum-denetcisi` çağrısı, brief içeriğinden **türetilen** bir gerekçe ile loglandı (sabit tablodan değil) 3. Bir bulgunun `tekrar == 3` olduğu senaryoda eskalasyon tetiklendi ve §14 formatında yapılandırılmış özet üretildi 4. Öğrenilenler defteri, üretici görev metninde göründü (transkript kanıtı) 5. `python arac/hepsini_dogrula.py` → çıkış 0 6. `README.md`: mimari şeması, üç ders şartının nerede karşılandığı, ölçüm tablosu, kurulum adımları 7. Aynı ürün için **ikinci bir reklam** üretildi; `ozgunluk_olc.py` yeni çıktıyı geçmişteki **her** üretimle karşılaştırdı ve `bilesenler` dökümüyle birlikte `ciktilar/ozgunluk-vN.json`'a yazdı (EK-E4) 8. `ozgunluk-denetcisi` en az bir tekrar bulgusu açtı (`aci_tekrari`, `yapi_tekrari`, `hareket_dili_tekrari` veya `palet_monotonlugu`) ve `yonetmen` bunu bir rotaya çevirdi — karar günlüğünde gerekçesiyle 9. Çağrı **koşullu** oldu: geçmişi boş bir markada `ozgunluk-denetcisi` çağrılmadı ve bu karar `yonetmen`'in günlüğünde göründü, kodda `if` olarak değil (EK-E4) --- ### EK-E1'in M2 yerine M1'e alınması — gerekçe Ek bulgu, üç açıyı (EK-E1) M2'ye yerleştiriyor; gerekçesi *"üç açı seçim mekanizması `yonetmen`'in genişlemiş rolünü gerektirir."* Bu gerekçe, bulgunun kendi şemasıyla çelişiyor: `secilen_aci` ve `secim_gerekcesi`, `yonetmen`'in göremediği bir eserin — `brief_karti.json`'un — alanları ve o eseri `strateji` yazıyor. Yani seçim **zaten üreticinin** işi; genişlemiş bir rol gerekmiyor. Asıl sorun teknik: `aciler[]` sözleşme sınıfında bir `brief_kontrol` ölçümü (§11.1) ve `brief_kontrol` M1'de var. Alanı M2'ye bırakmak, M1'de hiç üretilmeyen bir alan için kapının çıkış 1 vermesi demekti — **A1'in birebir tekrarı** (kapsam ile kapı arasındaki kilitlenme). Alternatif, kapıyı milestone'a göre koşullu yapmaktı; bu da tek kod yolu ilkesini bozardı. M1'e almanın maliyeti düşük: yeni ajan yok, yeni araç yok, `strateji` bir yerine üç açı yazıyor ve birini seçiyor. Kazancı yüksek: M1 çıktısı tek şablona kilitlenmemiş oluyor ve EK-E3'ün `islev` ölçümü (açıdan türeyen yapı) M1'de zeminini buluyor. **M2'de eklenen şey `yonetmen`'in devreye girmesidir:** geçmişi (EK-E2) görüp `strateji`'ye "başka açı seç" rotası verebilir. Bu gerçekten genişlemiş bir rol ve gerçekten M2'ye ait — ama açıların **üretilmesi** için beklemesi gerekmiyor. --- ## 17. `CLAUDE.md` (şef kuralları) — ne içermeli Bu dosyayı da sen yazacaksın. ### 17.0 Şartname çalışma zamanında okunmaz Üç belge, üç ayrı okuyucu — karıştırılırsa şef her üretim koşusunda 102 KB'lık bir dosyayı bağlamına alır (tek kalemde ~30k token, ve bir kez okunduğunda oturum boyunca orada kalır): | Belge | Kimin için | Ne zaman okunur | | --- | --- | --- | | `REKLAM-ORKESTRA-PROJE.md` | **İnşa eden** oturum | Sistem kurulurken | | `CLAUDE.md` | **Çalıştıran** şef | Her reklam üretiminde | | `.claude/agents/*.md` | Alt ajanlar | Her çağrıda | Alt ajanlar bu konuda zaten temiz: beş ajan tanımında **sıfır** `§` atfı var, hiçbiri şartnameye yönlendirmiyor. Sorun yalnız şeftedir — `CLAUDE.md` `§` atıfları taşıdığı sürece şef onları takip etmeye davet edilmiş olur. **Üç kural:** 1. `CLAUDE.md`'deki her `§` atfı ya **içeriğiyle değiştirilir** ya silinir. "§14'e bak" değil, kuralın kendisi yazılır. 2. Dosyanın başındaki şartname işareti şu uyarıyla değiştirilir: > `REKLAM-ORKESTRA-PROJE.md` bir **inşa belgesidir**. Reklam üretirken > okunmaz. Bu dosyada eksik bir kural varsa bu bir **kusurdur** — şartnameye > gitme, eksiği bildir. 3. Bu genişlemeyle `CLAUDE.md` ~10 KB'ı geçmemeli. Geçiyorsa detay ajan tanımlarına iner. Ölçüt: `grep -c "§" CLAUDE.md` → **0** (§16 M2, ölçüt 11). Bu ucuz bir proxy'dir; asıl ölçüt şefin bir üretim koşusunu şartnameyi hiç açmadan tamamlamasıdır. ### 17.1 İçermesi gerekenler - **Rolün:** işi yapmazsın, yönetirsin. Üretmezsin, denetlemezsin, **kalite yargısı vermezsin** — o `yonetmen`in işi. - **Eser okumazsın.** Tek yüzeyin `durum.ozet_ver()`. - **Kapılar senin işin** (Bash): hangi kapı hangi adımda, çıkış kodu sıfır değilse iş kime döner. Bir sonraki adıma **geçmezsin**. İki ölçüm sınıfı (§11.0): çıkış 1 = ihlal, iş üreticisine döner; çıkış 0 + `asimlar[]` = akış devam eder, rapor yolu `yonetmen`'e taşınır. - **Denetçi yanıtını doğrula:** her denetim yanıtını `arac/denetim_ayikla.py`'ye ver (§11.6). Şema tutmazsa **bir kez** yeniden sor; ikincide `yonetmen`'e "bulgu alınamadı" de, "bulgu yok" deme. Bu yeniden sorma tur harcamaz. - **`bulgu_ekle()` yalnız `KONULAR` sözlüğünden `konu` kabul eder** (§8.2) **ve yalnız denetçinin kendi şeridinden** (`SERITLER`). Denetçi görev metnine `KONULAR`'ın tamamını değil, **o denetçinin şeridini** yapıştır. Denetçi şeridi dışında bir sorun bildirirse bunu bulguya çevirme — `olcemedigim`'de bırak, `yonetmen` okusun ve gerekirse yetkili denetçiyi çağırsın - **`denetim_ayikla.py`'yi `--denetci ` ile çağır.** Şerit denetimi yanıtın kimden geldiğini bilmeden yapılamaz - **Denetçi çağırmadan önce `kart_bol.py` koştur.** Her denetçiye ham brief kartını değil, kendi projeksiyonunu (`eserler/olcut_.json`) ver. `brief_karti.json` her sürüm değiştiğinde projeksiyonlar yenilenir - **Her turda dört denetçinin dördünü çağırma.** `ozet_ver()`'deki `etkilenen_denetciler` bir **öneridir**; rotayı `yonetmen` kurar. Ama sahibi `askida` kalmış açık bir bulgu varken `yonetmen`'e kabul kararı için gitmediğini bil — o durumda ilgili denetçi mutlaka koşar - **Görev metnini şu sırayla yaz:** (1) sabit ölçüt ve dosya yolları, (2) beklenen çıktı şeması + şerit listesi + yanıt tavanı, (3) değişken bağlam (tur no, öğrenilenler, açık bulgular). Değişkeni başa koymak ajan tanımının önbelleğini kırar - **Ajan tablosu** ve yetkileri (§6) - **Akış** (§7) + hangi çağrılar tek mesajda paralel - **Bütçe ve durma koşulları** (§14) — ama kararı `yonetmen`in verdiğini yaz - **Bağlam izolasyonu üç kuralı** (§15) + örnek doğru görev metni - **Öğrenilenler enjeksiyonu:** her üretici çağrısında `durum.ogrenilenleri_metne_cevir()` çıktısını görev metnine ekle - **Yetenek yoklaması:** üretime başlamadan `motor_durum()` çağır; eksik yeteneği kullanıcıya **bildir**, sessizce düşme - **Hash doğrulaması:** her kapı koşumundan önce `durum.eser_dogrula(ad)`; `False` ise eseri `gecersiz` + `kayit_disi_degisiklik` işaretle (§8.3/C5) - **Bulgu kapatma senin işin, `yonetmen`'in değil** (§9.3/C4): bir bulgu ancak onu açan denetçi aynı `konu`yu **raporlamadığı** turda kapanır. Denetçi o turda koşmadıysa bulgu `askida` kalır — kapatma da yok, `tekrar` artışı da yok - **Kayıt tut:** render/TTS/kapı/ayıklama çıktıları `durum/kayit/` altına (§5/G2). Bunlar log'dur, state değil — `oturum.json`'a gövde yazma - **Marka hafızası:** `strateji` ve `sanat-yonetmeni` çağrılarında `durum.gecmis_ozeti(marka_id)` çıktısını görev metnine ekle (§9.2/EK-E2). Dosyanın kendisini **sen okumazsın** — özet metni geçirirsin - **`gecmis_kaydet()` yalnız `kabul` kararından sonra** çağrılır (§8.5). Reddedilen sürüm geçmişe girmez. `durum/gecmis/` arşivlenmez, silinmez - **İki kare kavramını karıştırma:** `kare_cikar` **denetim** karesi üretir (varsayılan yarı çözünürlük, `gorsel-denetci` bakar); `metin_animasyonu_uret` **render** karesi üretir (tam çözünürlük, videoya girer). İkincisini asla küçültme --- ## 18. Yapma listesi (anti-desenler) 1. **Kaliteyi üretken bir modele emanet etme.** Görüntü diffusion'la üretilmeyecek. Bu projenin varlık sebebi bu. 2. **Kapıya karar koyma.** `arac/*.py` içinde ajan adı, "reddedildi", eşik karşılaştırmalı yönlendirme geçmeyecek. Ölçer, raporlar, biter. Tercih niteliğindeki eşikler `asimlar[]`'a gider ve **çıkış kodunu etkilemez** (§11.0); çıkış 1 yalnız sözleşme ihlalinde verilir. 3. **Puanla karar verme.** `if puan < 7` yazma. Puan dikkat tahsisidir. 4. **Denetçilere birbirini gösterme.** Müzakere turu hariç; orada da yalnız bulgular, asla puan/güven. 5. **Şefe eser açtırma.** JSON gövdesi görev metnine yapıştırılmaz. 6. **Sessiz düşme.** TTS yoksa sessiz video üretme — `yetenek_yok` bildir, altyazı moduna geç, kullanıcıya söyle. 7. **Reddedilen sürümleri silme.** `reklam-v1.mp4` kalır. 8. **Belirsiz talimat üretme.** "Daha iyi yap" değil, "plan 3'ü 0.4 sn kısalt". 9. **Node/npm bağımlılığı ekleme.** Bu makinede yok ve gerekmiyor. 10. **`shell=True` kullanma.** FFmpeg çağrılarını argüman listesiyle kur; kullanıcı metni (reklam kopyası!) doğrudan kabuğa gitmesin. 11. **Süreyi tahmin etme.** TTS'in gerçek süresini `seslendirme_uret`'ten al ve EDL'i ona göre hizala. 12. **Sonsuz döngü kurma.** Her döngünün durma koşulu var (§14). 13. **Tek şablonu şartnameye gömme.** Reklamın yapısı `islev` enum'undan değil, **seçilen açıdan** türer (§13/EK-E1, EK-E3); hareket dili tek bir görünümden değil `girdi/stil/` havuzundan gelir. Deterministik render aynı girdiden aynı formu üretir — bu, güvenilirliğin bedelidir ve telafi edilmezse seride monotonluğa döner. Çeşitliliği **koda rastgelelik ekleyerek** de arama; formu seçen şey yargı katmanıdır (EK-E1/E3), zar değil. 14. **Benzeşmeye eşik koyma.** `ozgunluk_olc.py` sayı üretir, `if benzerlik > 0.8` yazma (§11.10). Ne kadar benzerliğin fazla olduğu markaya ve niyete göre değişir — `ozgunluk-denetcisi` ve `yonetmen` yargılar. 15. **Denetçiye başka şeridin konusunu verme.** Görev metnine `KONULAR`'ın tamamını yapıştırma; yalnız o denetçinin `SERITLER` girdisini ver (§9.3). Aynı `konu`yu iki denetçinin açabilmesi `tekrar` sayacını ikiye böler ve eskalasyonu tamamen öldürür — kural belgede yazılıyken kodda zorlanmaması §3'ün *"kural vardı ama veri yapısı yoktu"* satırının tekrarıdır. 16. **Şef bağlamına şartname sokma.** `CLAUDE.md` kendi kendine yeter (§17.0); içinde `§` atfı olmaz. Eksik bir kural varsa bildir, şartnameye gitme. 17. **Animasyon eşiğini ihlale terfi ettirme.** "Giriş 0.35 sn olmalı", "doğrusal eğri kullanma", "bekleme okuma süresinden uzun olsun" — üçü de **tercihtir**; kapı ölçer, kapatmaz (§11.4). Kalite uğruna bir konvansiyonu sözleşme sınıfına çekmek §11.0'ı çiğner ve tercihi koda gömer. 18. **Animasyon parametresi uydurma.** Değerler `girdi/stil/.json`'dan gelir (§13); `kurgucu` tek tek sayı seçmez. Video başına elle ince ayar, çeşitliliği gramerden koparır ve EK-BULGU-01'in çözdüğü benzeşme sorununu geri getirir. 19. **Tarayıcı/Node tabanlı render kurma** (Remotion vb.) — bu makinede Node yok, madde 9 zaten yasaklıyor; Pillow kare dizisi aynı kontrolü verir. **Yalnız FFmpeg ifadeleriyle animasyon** (`overlay=x='if(...)'`) da yazma: kelime bazlı stagger ve easing bu yolla pratik değildir, ifade karmaşası bakılamaz hâle gelir. 20. **Render karesini bağlam için küçültme.** `kare_cikar`'ın yarı çözünürlük varsayılanı **denetim** karesi içindir (§12). Aynı tasarrufu `metin_animasyonu_uret`'e uygulamak videonun kendisini bozar; o kareler kanıt değil, üründür. --- ## 19. Belirsizlik hâlinde varsayılanlar Sormadan bunları kullan, kullandığını bildir: | Konu | Varsayılan | | --- | --- | | Demo ürünü | Brief yoksa `girdi/brief.md`'yi §1'deki termos örneğiyle doldur | | Süre / oran | 18 sn, 9:16, 1080×1920, 30 fps | | Dil | Türkçe (ajan adları, alan adları, çıktı metinleri Türkçe) | | Ses hedefi | −14 LUFS, −1.0 dBTP | | Font | `Inter`; yoksa sistemde bulunan bir sans-serif, `motor_durum()` ile tespit | | Müzik | Yoksa müzik katmanı olmadan devam et, bunu ölçüm raporunda belirt | | TTS sesi | `edge-tts` Türkçe kadın sesi; yoksa erkek; yoksa altyazı modu | | Test çerçevesi | `pytest` (kurulu değil — `pip install pytest`) | | Tip ipuçları | Tüm `arac/*.py` fonksiyonlarında zorunlu | | **Konsol kodlaması (E2)** | Her `arac/*.py` ve `mcp_sunucu/*.py` ilk satırlarında `sys.stdout.reconfigure(encoding="utf-8")` (stderr için de) çağırır. **stdin'den okuyan script `sys.stdin`'i de çevirir** — `denetim_ayikla.py` boru hattından Türkçe yanıt alır ve çevirmezse veriyi kapının kendisi bozar (M1'de ölçüldü) | | **Dosya G/Ç (E2)** | Her `open()` çağrısında `encoding="utf-8"` **açıkça** verilir; JSON `ensure_ascii=False, indent=2` ile yazılır | | **Metin karşılaştırma (E1)** | Türkçe metin asla çıplak `.lower()`/`.casefold()` ile karşılaştırılmaz; yalnız `arac/metin_normal.normalize()` | | **FFmpeg çağrısı (E3)** | Argüman listesi (`shell=False`); filtre grafiği **`-/filter_complex `** ile dosyadan — eski `-filter_complex_script` bayrağı ffmpeg 9'da kaldırılmıştır (§12) | | **Atomik yazma (E5)** | `os.replace` 3 deneme × 50 ms artan bekleme, sonra istisna | | **Marka kimliği** | `marka_id` yoksa `girdi/marka.json`'daki marka adından türet (küçük harf, tire); türettiğini **bildir** | | **Stil grameri** | Havuz boşsa `kinetik-tipografi` varsayılanıyla devam et ve bunu `secim_gerekcesi`'ne yaz — sessizce tek şablona düşme | | **Özgünlük ölçümü** | `durum/gecmis/` boşsa `ozgunluk_olc.py` koşturulmaz; `ozgunluk-denetcisi` çağrılmaz | | **Animasyon parametresi** | Gramerden okunur. Gramerde `tipografi.giris` **yoksa** katman statik üretilir ve bu EDL'de açıkça beyan edilir — parametre **uydurulmaz**, "makul" bir değer seçilmez (§18.18) | | **Animasyon fps** | Katmanın `fps`'i EDL `fps`'ine eşittir (30). Ayrı bir kare hızı seçilmez | | **Denetim karesi ölçeği** | `kare_cikar(..., olcek=0.5)` — yarı çözünürlük. Tam çözünürlük bir **karardır**, `yonetmen` ister ve günlüğe yazılır | | **Render karesi ölçeği** | Tam çözünürlük, istisnasız. `metin_animasyonu_uret`'in `olcek` parametresi yoktur | | **Ses efekti** | Gramerde `ses_efekti` yoksa efekt eklenmez. Eklenirse VO'nun altında (−20 dB varsayılan) ve `loudnorm`'dan **önce** miksle | | **Şerit** | Bir `konu`nun sahibi `durum.SERITLER`'de sabittir; şüphede kalınan gözlem bulgu değil `olcemedigim` maddesidir | **Neden E2 bir varsayılan, bir öneri değil:** bu makinede Python'un varsayılan stdout kodlaması **cp1254**'tür. Türkçe/birleşen karakter basan bir script `UnicodeEncodeError` ile düşer — bu eleştiri yazılırken de, bu şartname yamalanırken de tam olarak bu oldu. Önceki projede `kart_bol.py` ve `plan_kontrol.py` `reconfigure` deseniyle çalışıyordu; o desen miras alınır. --- ## 20. İlk oturumda yapılacaklar — bu sırayla 1. **Depoyu kur.** `reklam-orkestra/` dizin ağacını (§5) oluştur, `git init`. **`pip install edge-tts pytest`** — ikisi de bu makinede yok (§4). `python -c "import PIL, requests, numpy, mcp, pytest"` ile doğrula. `python -c "from mcp.server import MCPServer"` ile §12'nin dayandığı API'yi doğrula (`FastMCP` **yok**, arama). 2. **`arac/durum.py` + `testler/test_durum.py`.** Her şey buna yazacak; önce bu sağlam olmalı. Test et: kaskad geçersizleştirme, bulgu tekrar sayacı, atomik yazma, bütçe tükenmesi. 3. **`mcp_sunucu/uretim_mcp.py` → `motor_durum()`.** `python mcp_sunucu/uretim_mcp.py --test` ile yetenek raporunu bas. Neyin var neyin yok olduğunu görmeden render kodu yazma. 4. **Render zinciri, en kısa yol:** `arka_plan_uret` → `metin_katmani_uret` → `zaman_cizelgesi_render` → `video_olc`. Elle yazdığın minimal bir EDL ile **ajan olmadan** 5 saniyelik bir video üret ve ölç. Bu çalışmadan ajan katmanına geçme. 5. **Kapılar** (`brief_kontrol`, `senaryo_kontrol`, `render_kontrol`) + `testler/ornekler/` altında bilerek geçerli ve bilerek bozuk örnek eserler. Kapının bozuk örneği yakaladığını test et. 6. **Ajan tanımları** (§6 tablosu, `tools` satırları birebir). 7. **`CLAUDE.md`** (§17). 8. **M1 uçtan uca koşu.** §16'daki altı kabul ölçütünü tek tek doğrula ve sonucu dürüst raporla — geçmeyen varsa hangisi ve neden. **Rapor etme biçimi:** her kilometre taşı sonunda kabul ölçütlerini madde madde geç, hangisinin nasıl doğrulandığını yaz. Geçmeyen ölçütü "büyük ölçüde tamam" diye yuvarlama; hangi ölçütün neden geçmediğini açıkça söyle. --- ## Ek: Bu projenin ders şartlarına eşlemesi Değerlendirmede gösterilecek kanıtın nerede olduğu: | Ders şartı | Nerede | Kanıt dosyası | | --- | --- | --- | | Dinamik çoklu-ajan orkestrasyonu (statik if-else değil) | §2, §6, §10 | `durum/oturum.json → kararlar[]` — her kararın LLM gerekçesi | | Ajanlar arası durum yönetimi | §8 | `arac/durum.py`, `durum/oturum.json` (oturum içi) + `durum/gecmis/.json` (**oturumlar arası**, §8.5) | | Yansıma ve geri bildirim döngüleri | §9 | `oz_denetim` alanları, `ogrenilenler[]`, bulgu `tekrar` sayacı | | Dinamik yönlendirme | §10 | `kararlar[].rota[]` çeşitliliği, `muzakereler[]`, ad-hoc denetçi logu | | Ajanların birbirini eleştirmesi | §10b | `muzakereler[]` — çapraz sorgu kayıtları | | Multimodal sistem | §6 (`strateji`, `gorsel-denetci`), §12 | **Girdi:** `brief_karti.gorulen_ozellikler[]` — `strateji`nin ürün fotoğrafından/PDF'ten çıkardığı gözlemler (G1). **Ara:** `kare_cikar` + `gorsel-denetci`'nin karelere bakması. **Çıktı:** video | | Hata toleransı / eskalasyon | §14 | `eskalasyonlar[]`, teknik yeniden deneme, yetenek düşüşü | | MCP sunucu tasarımı | §12 | `mcp_sunucu/uretim_mcp.py`, 10 araç | | Ölçülebilirlik | §11 | `ciktilar/olcum-vN.json` — videonun kendisinin ölçümü | | Çıktı özgünlüğü (seride monotonluk) | §8.5, §11.10, §13 | `ciktilar/ozgunluk-vN.json` — iki üretimin yapısal benzerliği; `brief_karti.aciler[]`; `girdi/stil/` gramer havuzu | | Bağlam ekonomisi (önceki proje 456k'da durmuştu) | §11.12, §15, §10e | `arac/kart_bol.py` projeksiyonları; `SERITLER` ile daraltılmış görev metni; `etkilenen_denetciler` ile atlanan denetçi çağrıları; yarı çözünürlüklü denetim kareleri | | Çıktı kalitesi — hareket | §11.4, §11.13, §12, §13 | `arac/egri.py` + testleri; `metin_animasyonu_uret` kare dizileri; `girdi/stil/*.json` hareket dili; `edl_kontrol`'ün animasyon zamanlaması ölçümü |

v1.1.0 — Editör commit — 8 ajan			v1.2.0 — Editör commit — 8 ajan
		Expand 1232 lines ...